212 



LABIATAE. 



FAMILIE 95. 



Salvia officinalis 

 Fig. 254. 



S. officinalis ') L Salie (fig. 254). 



Deze sterk aromatische plant is heesterachtig, grijs kort behaard, sterk vertakt en de 

 jonge bladen zijn bijna wit. De takken staan rechtop en zijn naar boven verwijderd be- 



bladerd. De bladen zijn langwerpig, iets spits, de onderste 

 en middelste zijn gestceld , soms geoord, alle zijn fijn 

 gekarteld, fijnrimpelig, stijf, grijsachtig behaard of groen. 

 De bijschermen zijn 1-6-bloemig en zitten in de oksels 

 van ten slotte afvallende schutbladen aan het eind dei- 

 takken dicht bijeen. De schutbladen zijn eirond, toege- 

 spitst, korter dan de kelken. De bloemen zijn viij groot. 

 De kelk is klokvormig, behaard, 17-nervig, 2-lippig, de 

 bovenlip is 3-tandig. De kelktanden zijn lancetvormig, ge- 

 haald. De bloemkroon is 2-3 cM, violet, 3-4 maal zoo 

 lang als de kelk. Zij heeft een buis. die zijdelings iets 

 platgedrukt en trechtervormig is en van een duidelijken 

 haarring voorzien is. De bovenlip is helmvormig gewelfd, 

 recht, de onderlip is drielobbig, de zijlobben zijn eirond 

 en naar voren gericht, terwijl de middenlob zeer breed en 

 omgekeerd hartvormig is. De vruchtjes zijn eirond, naar 

 boven afgerond, zwart, glanzend. 3-6 dM. \{. Juni, Juli. 



Biologische bijzonderheid. Zie over de gallen, welke 

 bij deze plant optreden , bij het overzicht over de familie. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant behoort thuis in Zuid-Europa, doch 

 wordt bij ons vaak voor artsenijkundig gebruik gekweekt. Ook worden de gedroogde 

 bladen wel in melk gekookt door den mensch gebruikt. 



Zij is bij ons bij Wijhe, Amsterdam, Haamstede, Harendermolen en misschien ook 

 tusschen Deventer en Zutphen verwilderd gevonden. 



Volksnamen. De naam salie wordt het meest gebruikt, in Salland en den Achterhoek 

 van Gelderland spreekt men van selve, in Groningen, het Oostelijk deel van Drente, de 

 Graafschap Zutphen, Salland en Zuid-Limburg van zelf. 



S. aethiópis -) L. Moorsche salie (fig. 255). 



Deze plant heeft een aangenamen, sterken geur. Zij is krachtig, witwollig en de stengel 



is in de bloeiwijze vertakt. De onderste bladen zijn ge- 

 steeld, breed eirond, grof gekarteld, bochtig of gelobd, zeer 

 rimpelig, witachtig viltig, de bovenste zijn zittend, naar 

 buiten gebogen, rondachtig-eirond. 



De bloemen zijn wit, soms violet aangeloopen , vrij groot 

 en staan in vrij ver uiteenstaande kransen, die een groote, 

 pyramidale, niet kleverige pluim vormen. De schutbladen 

 zijn groen, zeer breed, plotseling in een gekromde spits 

 uitloopend, zij zijn niet behaard en nauwelijks zoo lang 

 als de kelken. De kelk is witwollig, klokvormig, 2-lippig. 

 met uit een breeden voet toegespitste, in een stekel uit- 

 loopende tanden, de 2 zijdelingsche van de bovenlip staan 

 verwijderd van de zeer kleine middelste, de onderlip is 

 2-tandig. De bloemkroon is 15-20 raM lang. driemaal zoo 

 lang als de kelk. De buis bevat geen haarring, de boven- 

 lip is sterk helmvormig gewelfd, zijdelings samengedrukt, 

 de onderlip is naar beneden gericht, 3-lobbig, met een 

 uitgerande middenlob. Het helmbindsel is aan het kortere 

 eind gevleugeld, de vleugels van beide meeldraden hangen samen. 3-6 dM. ■. Juni, Juli. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt op droge en dorre plaatsen in 

 de bergen in Zuidoost-Europa voor. Zij wordt bij ons wel gekweekt om de zilverkleurige 

 bladen en is bij Rotterdam en Arnhem verwilderd gevonden. 



S. Sclarea :; ) L. s c h a r 1 e i (fig. 256). 



Deze plant is krachtig, sterk donzig behaard, naar boven klierachtig en riekt sterk aroma- 



Salvia aethiópis 

 Fig. 255. 



l ) officinalis = geneeskrachtig, 

 het verlatijniseerde woord scharlei. 



-) aethiópis = Aethiopisch. 



; ) waarschijnlijk 



