216 — LABIATAE. — FAMILIE 95. 



ingesnoerd en zoo met de kroonbuis verbonden, dat zij als een klep terug- 

 kan slaan. Een insect stoot tegen de bovenlip, daardoor komen de beide 

 bovenste helmhokjes vrij en worden door de bijen aangeraakt. Het onderste 

 deel van het helmbindsel is hier zoo klein , dat het bovenste een verlengsel 

 van den helmdraad lijkt. De stijl ligt eerst tegen de onderlip, dan zijn 

 echter de stempels nog niet geschikt om stuifmeel op te nemen. Later ver- 

 lengt zich echter de stijl en komt tevens wat naar boven te staan, zoodat 

 de stempels nu voor den ingang der bloem staan en door uit andere 

 bloemen komende insecten bestoven worden. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in Midden- en 

 Zuid-Europa aan wegen en op onbegroeide heuvels voor. Bij ons is zij 

 vrij zeldzaam, oorspronkelijk alleen aangevoerd, doch op sommige plaatsen 

 als ingeburgerd. 



12. Népeta 1 ) L. Katten kruid. 



Kelk buisvormig of eirond, gekromd, 15-nervig, niet 2-lippig, met 5 

 bijna gelijke tanden, die op den een weinig scheeven rand zijn ingeplant. 

 Bloemkroon 2-lippig met dunne buis, zonder haarring, met een vlakke, 2- 

 spletige, rechtopstaande bovenlip en een 3-lobbige, afstaande onderlip, met 

 eengroote, holle, cirkelronde middenslip en kleine, teruggeslagen zijslippen. 

 Meeldraden 2-machtig, dicht bijeen, opstijgend onder de bovenlip, na den 

 bloei naar buiten gebogen , de achterste het langst. Helmhokjes sterk uiteen- 

 wijkend, zich met een gemeenschappelijke lengtespleet openend, ten slotte 

 rechtlijnig uitgespreid. 



Bloemen wit of violet, in schijnkransen, die samen eindelingsche trossen 

 vormen. Bladen gekarteld-getand. Overblijvende , sterk riekende planten 

 met vertakte, rechtopstaande stengels. 



Tabel tot het de term i neer en der soorten van het geslacht Nepeta. 



A. Bovenste bladen ongesteeld. Kelktanden gelijk of bijna gelijk. Stengelbladen bijna 

 onbehaard. Bijschermen 10-20-bloemig, gesteeld \. ueranica blz. 217. 



B. Bladen alle min of meer gesteeld. Kelktanden ongelijk. 



a. Bovenste bladen met hartvormigen voet, de middelste omstreeks 2 maal zoolang 

 als breed. Buis der bloemkroon weinig langer dan de kelk. Bijschermen een 

 dichte bloeiwijze vormend X. Cataria blz. 216. 



/;. Bovenste bladen zonder hartvormigen voet, de middelste 3-6 maal zoolang als 

 breed. Bijschermen vrij ver uiteenstaand N. Mopetella blz. 217. 



N. Cataria-) L. Kattenkruid (fig. 262). 



Deze plant is welriekend. Uit den wortel komen meest vele vertakte, 

 grijs-zachtharige stengels. De bladen staan uit , zijn langgesteeld , de 

 onderste bijna driehoekig, de bovenste langwerpig, alle zijn spits, hebben 

 een hartvormigen voet, zijn grof gezaagd-getand , van boven kort behaard, 

 groen , van onderen grijsviltig. 



De bijschermen zijn veelbloemig en vormen aan den top van den stengel 

 en der takken een gedrongen , meest langwerpige bloeiwijze. Zelden vindt 

 men onder de eindelingsche bloeiwijze nog eenige, langer dan de andere, 

 gesteelde bijschermen in de oksels van gewone bladen. De schutblaadjes 

 in de bloeiwijzen zijn korter dan de kelk. Op dezelfde plant vindt men 

 soms vrouwelijke bloemen met tweeslachtige. De kelk (fig. 262) is grijs 



] ) naar de stad Nepeta in Etruiic. -) Cataria = kattenkruid. 



