FAMILIE 95. 



LABIATAE. 



221 



a. Bloemen vrij klein. Bloemkroonbuis recht. Helm niet gekield. Bovenste bladen 

 bartvormig-eirond, kortgesteeldj de onderste langgesteeld. Bloemkroonbuis met 



dwarsloopenden haarring, plotseling in de keel verwijd. L. purpareum blz. 222. 

 Zie ook L. ampiexicaule purpareum blz. 223 met de bovenste bladen 

 min of meer ingesneden en afstaande kelktanden. 

 h. Bloemen groot. Bloemkroonbuis naar boven gekromd. Helm van boven met 2 

 kielen. 



aa. Bovenste bladen eirond. Bloemkroonbuis boven den dwarsloopenden haar- 

 ring buikig, geleidelijk in de keel verwijd. Zijslippen der onderlip meest met 



slechts een tand L. maculatum blz. 223. 



/>/>. Bovenste bladen toegespitst. Haarring der bloemkroonbuis scheefloopend. 

 Zijslippen der onderlip behalve met een grooteren tand meest met 1 of meer 

 kleinere L. album blz. 224. 



L ampiexicaule i) L Hoenderbeet (fig. 266). 



Deze plant heeft een penwortel en een dunnen, meest aan den voet sterk 

 vertakten stengel , die ver onder de bloemen geen bladen draagt. De takken 

 zijn opstijgend, beneden kaal, boven kort behaard. 

 De bladen zijn kort behaard, de onderste zijn klein, 

 gesteeld, rondachtig-hartvormig, gekarteld, die, 

 welke de bijschermen in hunne oksels dragen, zijn 

 zittend, half stengelomvattend, niervormig, gekar- 

 teld ingesneden. 



De bloemen zijn vrij groot en staan in 2-3 vrij 

 ver uiteenstaande schijnkransen, die bestaan uit 2 

 6-10-bloemige bijschermen. zonder schutblaadjes. 

 De kelk is sterk grijs behaard, boven klokvormig 

 verwijd, de kelktanden zijn gewimperd, na den 

 bloei rechtopstaand of iets samenneigend, iets korter 

 dan de buis. De bloemkroon is ongeveer 15 mM 

 lang, donkerpurper, zeer zelden wit, de buis is 

 dun, recht, 4 maal zoolang als de kelk of zeer kort, van binnen zonder 

 haarring, de bovenlip is fijn behaard, ongedeeld, de onderlip heeft een 

 tweedeelige middenlob en kleine zijlobben met meest een tand. De meel- 

 draden zitten onder de bovenlip en hebben gebaarde helmknopjes. De 

 vrachtjes zijn driekant, glad, afgeknot. 1,5-3 dM. en ©0. April— Herfst. 



Bij de variëteit 8. fdllax -) Junger zijn de onderste (zelden ook de hoogere) 

 schutbladen der halve kransen gesteeld. 



Biologische bijzonderheden. Vooral aan planten , die laat in den herfst 

 tot bloei komen of ook aan die, welke uit kiemplanten zijn ontstaan, welke 

 zich eerst vrij laat uit het zaad ontwikkelden, daarna den winter overbleven 

 en eerst vroeg in het volgend voorjaar bloeien, zijn kleistogame bloemen 

 waargenomen. De bloemkronen blijven hier klein en meest in den kelk 

 verborgen. Toch treden er stuifmeelbuizen uit de stuifmeelkorrels, die zich 

 door den wand der helmhokjes breken, naar de stempels groeien en daar 

 bestuiving teweegbrengen. Het lijkt dan vaak, alsof de helmknopjes en de 

 stempels onderling vergroeid zijn. 



Waarschijnlijk zal het de invloed der kortere dagen en der lagere tem- 

 peratuur zijn, die de bloemknoppen anders dan gewoonlijk doet ontwikkelen. 

 Oppervlakkig gezien maakt het den indruk, alsof de plant geen open bloemen 

 ■ontwikkelt in den tijd, als er toch geen insecten vliegen. 



Lamium ampiexicaule 

 Fig. 266. 



') ampiexicaule = stengelomvattend. 



-) fallax = bedriegelijk. 



