222 



— LABIATAE. 



FAMILIE 95. 



Lamium purpereum 

 Fig. 267. 



De bloemen, die zich openen, zijn met het oog op de bestuiving bijna 

 zoo ingericht als bij L. album, doch zij zijn soms zwak protrandrisch en 

 in de kroonbuis zit geen haarring. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt op bouwland en 

 in moestuinen in geheel Europa voor en is bij ons vrij algemeen , het meest 

 op rivierklei, bijna niet op veengrond. De var. is bij den Haag gevonden. 



Volksnamen. In Utrecht heet de plant hoenderbeet, in Friesland hinnebijt. 



L. purpüreum ') L. Paarse doovenetel (fig. 267). 

 Deze plant heeft een onaangenamen geur. De stengel is rechtopstaand, 



vrij krachtig, niet of aan den voet vertakt, naar 

 boven, evenals de bladen, in den regel vuil- 

 donkerrood aangeloopen. De takken zijn meest 

 opstijgend , evenals de stengel glasachtig glan- 

 zend, de stengel zelf is ver onder de bloemen 

 naakt en ook beneden zeer verwijderd bebla- 

 derd. De bladen zijn kort behaard, meer of 

 minder diep gekarteld, de onderste zijn rond- 

 achtig, stomp, de overige hartvormig-eirond, vrij 

 spits, de onderste zijn lang-, de hoogere kort- 

 gesteeld. De bovenste bladen zijn dicht aan den 

 stengeltop samengedrongen en dragen in hunne 

 oksels de , dus ook dicht opeenstaande schijn- 

 kransen , die daardoor bijna een hoofdje vormen. 

 Soms vindt men ook nog een schijnkrans in de 

 oksels van een paar lagere bladen. De bijschermen zijn 3-5-bloemig. De 

 kelk is bijna klokvormig, weinig behaard en loopt uit in 5 priemvormig 

 toegespitste, uitgespreide tanden, die na den bloeitijd langer dan de buis 

 zijn. De bloemkroon is vrij klein, circa 12 mM lang, 

 lichtpurper, zelden wit, de buis is bijna recht, dun, 

 2' ._> maal zoo lang als de kelk, zij is plotseling in de 

 keel verwijd en bezit een dwarsloopenden haarring 

 (fig. 268). De bovenlip is niet gekield, gewelfd, gaaf, 

 de onderlip heeft een bijna vlakke meest 2-tandige 

 middenslip en kleine zijslippen. De vruchtjes zijn 

 glad, driekant. 7-30 cM. en 00. Maart— Herfst. 

 Biologische bijzonderheid. De inrichting der bloem met het oog op de 

 bestuiving is als bij L. album, doch de kroonbuis is slechts 10-11 mM lang 

 en in de bovenste 4-5 mM verwijd, zoodat de kop van een insect er in 

 kan. De honigbij kan dan ook hier honig zuigen, wat zij bij L. album 

 niet kan. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt op akkers, 

 braakland, in moestuinen en op ruigten in geheel Europa voor en is bij 

 ons op allerlei gronden algemeen. 



Volksnamen. De naam paarse doovenetel wordt het meest gebruikt. 

 Verder spreekt men in Friesland van makke brandekkel, makke brandnettel, 

 sangeningeltsjeiten en suikerbroeier, in Salland van hommeibloem , in West- 

 Friesland van makke brandnekel, op Texel van zuugbloempjes, in Zuid- 

 Limburg van dampnetel, op Goeree van tamme brandnetel, op Zuid-Beveland 



Bloem van Lamium pur 

 purcum met haarring. 

 Fig. 268. 



] ) purpüreum = purper. 



