230 



LABIATAE. — 



FAMILIE 95. 



Galeopsis Tetrahit 

 Fig. 278. 



vooral in de knoopen. De stengel is rechtopstaand en heeft meest bundels 

 van opstijgende takken in de bladoksels. De bladen zijn eirond tot lang- 



werpig-eirond , toegespitst, aan den voet meest 

 versmald , grof gekarteld-gezaagd , van boven 

 donkergroen, zacht verspreid behaard. De zij- 

 nerven loopen van de middennerf uit evenwijdig 

 naar den rand en daardoor, zoowel als door den 

 geheelen bladvorm , lijkt het blad op de blaadjes 

 van den hennep (hierop slaat ook de Neder- 

 landsche naam). 



De schijnkransen zitten meest boven dichter 

 bijeen en zijn zeer rijk aan bloemen. Door dit 

 dicht bijeenstaan en doordat de kelktanden en 

 de schutblaadjes in lange, naaldachtige spitsen 

 uitloopen, krijgt het gewas na den bloeitijd een 

 egelachtig uiterlijk. 

 De bloemen zijn vrij klein of vrij groot (15-20 

 mM), zij hebben lijn-naaldvormige, toegespitste schutblaadjes, die omstreeks 

 even lang als de kelken zijn. De kelk (fig. 278) is 10-nervig, aan den top 

 stijf behaard met vrij sterk uitstekende nerven. De bloemkroon (fig. 278) 

 is even lang als of niet veel langer dan de naalden der kelktanden, vuil 

 lichtpurper, soms wit, de onderlip heeft meest een geelachtig donkerpurper- 

 gevlekte plek en de beide holle tanden aan de onderlip zijn lichtergekleurd 

 dan deze zelf. De bloemkroonbuis is wijder dan bij G. Ladanum 

 en G. ochroleuca en is even lang als of korter dan de kelk. 

 De bovenlip is gaafrandig, de middenslip der onderlip is bijna 

 vierhoekig, vlak en gekarteld. 1,5-7,5 dM. 0. Juni— Herfst. 

 De variëteit p. bifida (G. bifida Boenngh.) (fig. 279) heeft 

 Gaieopsis Tetrahit de middenslip der onderlip smaller, uitgerand, met omge- 

 /l bifida rolden rand. 



Fig 279 



Biologische bijzonderheden. Op de onderlip zit een honig- 

 merk. De kroonbuis is 11-17 mM lang en de bovenste 4-6 mM zijn zoo 

 verwijd , dat de kop van een kleine hommel er in kan en deze behoeft dus 

 slechts een slurf van circa 12 mM lengte te hebben om den honig te be- 

 reiken. De kop van een groote hommel kan er echter niet in, zoodat 

 deze wel een slurf van 15 mM lengte mag hebben om bij den honig te komen. 

 Eerst liggen de stijltakken iets boven en achter de open helmknopjes en 

 daardoor zal een bezoekend insect de helmknopjes wel vroeger aanraken 

 maar in den regel met een andere plaats van den kop als de onderste 

 stempeltak, zoodat er toch meest kruisbestuiving zal plaats hebben. Later 

 buigt zich de stijlpunt iets naar beneden, waarbij de onderste tak tusschen 

 de helmknopjes komt, zoodat een deel van het stuifmeel op den stempel 

 valt en zoo spontane zelfbestuiving plaats heeft. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 voor op bouwland, aan heggen, op ruige plaatsen en tusschen hakhout. 

 Zij is bij ons op allerlei gronden algemeen. De var. is bij ons vrij zeld- 

 zaam, op bouwland op allerlei gronden gevonden. 



Volksnamen. De plant heet in Friesland hazeoor, aan den Zoom der 

 Veluwe leeuwenbek, in Zuid-Holland wilde hennep en op Zuid-Beveland 

 korte en lange kousjes. 



