232 — LABIATAE. — FAMILIE 95. 



hoekig, vlak, iets gekarteld en iets ingesneden. Overigens lijkt de plant veel op G. Tetrahit. 

 Zoowel G. speciosa als G. pubescens worden dan ook wel als variëteiten van G. Tetrahit 

 beschouwd en werkelijk zijn de onderscheidingskenmerken nauwelijks scherper dan die voor 

 de vormen van G. Ladanum. 1,5-7,5 dM. O. Juni— Herfst. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in bosschen en op beschaduwde 

 plaatsen in Oost- en Midden-Europa voor. Bij ons is zij slechts bij Emmen, Valthe, Leiden 

 (Groenhoven) en Deventer gevonden. Zij schijnt op die plaatsen te zijn aangevoerd. 



18. Stachys ') Trn. Andoorn. 



Kelk buis-klokvormig, 5-10-nervig, met 5 gelijke of iets ongelijke, ge- 

 doomde tanden. Bloemkroon 2-lippig met boven den voet vernauwde buis, 

 die daar van binnen van een haarring voorzien is. Keel min of meer ver- 

 Wijd. Bovenlip meest helmvormig, onderlip 3-slippig, met stompe slippen, 

 de middelste grooter, omgekeerd eirond of omgekeerd hartvormig. Meel- 

 draden 4, dicht bijeenstaand en evenwijdig, de voorste langer, na het 

 stuiven in tegengestelde richting gedraaid , op den rand der keel naar buiten 

 gebogen. Helmknopjes 2 aan 2 dicht bijeen, hokjes bijna in eikaars ver- 

 lengde liggend met een gemeenschappelijke spleet openspringend. Vruchtjes 

 aan den top afgerond. 



Bloemen vrij groot, soms vrij klein, rood, wit of geelachtig, zittend, 

 zelden alleenstaand of in paren, meest in schijnkransen, een afgebroken 

 aar vormend. Bladen getand, gekarteld of bijna gaafrandig. Planten meestal 

 behaard of viltig. 



Tabel tot het determineeren der soorten van het geslacht Stachys. 



A. Bijschermen veel (7- en meer-)bloemig. Onderste schutblaadjes langer dan de kelk. 

 Stengel glanzend wollig of viltig. Kelktanden recht naar voren staand. Bloemkroon- 

 lippen evenlang. 



a. Beharing meer wollig. Kelktanden driehoekig. Bladen spits, gekarteld of gekarteld- 

 gezaagd S. germanicus blz. 233. 



b. Beharing meer aangedrukt viltig. Kelktanden smaller dan bij S. germanicus. Bladen 

 stomp, stomp gekarteld S. italicus blz. 233. 



B. Bijschermen 2-5-bloemig. Schutblaadjes ontbrekend of niet langer dan de bloemsteeltjes. 

 a. Onderste en middelste bladen met hartvormigen of afgeknotten voet. Bloemkroon rood. 



aa. Plant overblijvend, met uitloopers. Bloeiwijze van het bebladerde deel van 



den stengel afgescheiden. Kelktanden priemvormig, stekelpuntig. Bloemkroon 



dubbel zoo lang als de kelk. 



a. Onderaardsche uitloopers overal even dik. Bladen langwerpig-eirond, met 

 diep hartvormigen voet, langgesteeld. Bloemkroonbuis van den haarring 

 tot aan de keel even wijd blijvend S. silvaticus blz. 234. 



/>'. Onderaardsche uitloopers aan den top knolvormig verdikt. Stengel rug- 

 waarts aangedrukt stijf behaard. Bladen langwerpig-lancetvormig tot 

 lancetvormig, spits, klein gekarteld, zwak hartvormig, de onderste meest 

 zeer kortgesteeld, de hoogere zittend, half stengelomvattend. Bloemkroon- 

 buis van den haarring af verwijd S. paluster blz. 234. 



;■• Onderaardsche uitloopers overal even dik. Bladen alle gesteeld, met hart- 

 vormigen voet eirond-lancetvormig tot langwerpig-lancetvormig. gekarteld- 

 gezaagd. Stengel stijf behaard. Bloemkroonbuis van den haarring af iets 



verwijd S. silvaticus ; paluster blz. 235. 



bb. Plant eenjarig. Halve kransen in de oksels van naar boven kleiner wordende 



gewone bladen, alleen de bovenste dicht bijeen. Bloemkroon nauwelijks 



•) van het Grieksche stachys: aar, naar de aarvormige bloeiwijze. 



