234 



LABIATAE. — 



FAMILIE 95. 



.-C— 



Stachys silvaticus 

 Fig. 284. 



S. silvaticus') L. Boschandoorn (fig. 284). 



Deze plant riekt onaangenaam. Zij is donkergroen, ruw doch naar boven 

 klierachtig behaard. Zij heeft een kruipenden wortelstok met overal even 



dikke, onderaardsche uitloopers. De stengel is 

 rechtopstaand , al of niet vertakt. De bladen zijn 

 langwerpig-eirond met diep hartvormigen voet, zij 

 zijn toegespitst, grof gekarteld-gezaagd, zacht, 

 doch iets ruw behaard. De onderste zijn lang- 

 gesteeld. 



De bijschermen zijn meest 2-3-bloemig met hori- 

 zontaal afstaande bloemen. De schijnkransen vor- 

 men samen aan den stengeltop een afgebroken 

 aar. De schutblaadjes zijn zeer klein. De kelk 

 (fig. 284) is klokvormig, stijf behaard en met 

 gesteelde klieren bezet, zij heeft bijna gelijke, drie- 

 hoekig-lancetvormige tanden, die priemvormig toe- 

 gespitst zijn en iets korter dan de buis. De bloem- 

 kroon is vuil donkerpurper, de onderlip heeft heen 

 en weer gebogen witte strepen, zelden is de bloemkroon geheel wit. Zij 

 is circa 15 mM lang en blijvend. De buis is van den haarring af tot aan 

 de keel even wijd en steekt vrij ver uit den kelk. De bovenlip is van 

 buiten klierachtig behaard, de onderlip 3-spletig, staat naar beneden en 

 heeft korte zijlobben en een vlakke , bijna gaafrandige middenlob. De 

 vruchtjes zijn eirond, driekant, vlak. 6-12 dM. 2L- Juni— Augustus. 



Biologische bijzonderheden. De onderlip draagt een honigmerk. De 

 kroonbuis is 10 a 11 mM lang en tot een hoogte van 2 a 3 mM met honig 

 gevuld. 



De bloemen zijn protrandrisch. Eerst ligt de stijltop achter de naar be- 

 neden geopende helmknopjes, later buigt hij zich neer tot onder de helm- 

 knopjes en openen de takken zich wijd, zoodat bij insectenbezoek kruis- 

 bestuiving verzekerd is. Later kan spontane zelfbestuiving plaats hebben, 



doordat de stempeltakken geleidelijk tusschen de 

 helmknopjes doorglijden. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant 

 komt in heggen , bosschen en aan beschaduwde 

 slootkanten in West- en Midden-Europa voor en 

 is bij ons algemeen. 



S. palüster-) L. Moerasandoorn (fig. 285). 

 Deze plant is reukeloos. De onderaardsche uit- 

 loopers zijn aan den top knolvormig verdikt. De 

 stengel is meest onvertakt, rechtopstaand, rug- 

 waarts aangedrukt stijf behaard. De bladen zijn 

 langwerpig-lancetvormig tot lancetvormig, spits, 

 klein gekarteld of bijna onmerkbaar getand , kort 

 behaard, van onderen vaak grijs, aan den voet 



zwak hartvormig, de onderste zijn meest zeer kortgesteeld, de hoogere 



zittend, half stengelomvattend. 



Stachys palüster 

 Fig. 285. 



!) silvaticus = bosch. 



-) palüster = moeras. 



