FAMILIE 95. 



— LABIATAE. 



235 



De bloeiwijzen in de bladoksels zijn meest 3-5-bloemig. De schijnkransen 

 staan dicht bijeen, de onderste echter verder verwijderd. De schutblaadjes 

 zijn zeer klein. De bloemen zijn 12-15 mM lang, vuilrose, zelden wit, 

 de onderlip heeft heen en weer loopende witte strepen. De kelk (fig. 285) 

 is behaard maar zonder gesteelde klieren en heeft spits lancetvormige , 

 weinig ongelijke tanden, die even lang als de buis zijn. De bloemkroon- 

 buis is van den haarring af verwijd, zij steekt weinig uit den kelk naar 

 buiten. De bovenlip is stomp en van buiten behaard , de onderlip 3-lobbig. 

 De knollen van den wortelstok zijn vaak van hokjes voorzien als bij Cicuta 

 virosa. 3-6 dM. 2J.. Juli, Augustus, soms tot October. 



De variëteit 3. petioldta 1 ) Cop. heeft flink gesteelde bladen, die meest 

 breeder zijn dan bij den grondvorm. 



Biologische bijzonderheden. De kroonbuis heeft een lengte van 8-9 mM, 

 zoodat alle hommels bij den honig kunnen komen. Eerst liggen de helm- 

 knopjes der buitenste meeldraden voor die der binnenste en zijn openge- 

 sprongen. Dan buigen zij zich naar buiten en komen de helmknopjes der 

 binnenste op die plaats te liggen. Ten slotte groeit de stijltop tusschen 

 deze door naar beneden en ontplooien zich de stempeltakken. Blijft dus 

 insectenbezoek uit, dan is spontane zelfbestuiving zeer licht mogelijk. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De 

 plant komt op vochtige plaatsen op bouw- 

 land, in bosschen en aan waterkanten in ge- 

 heel Europa voor en is bij ons algemeen. De 

 var. is zeer zeldzaam. 



Volksnaam. In Noord-Overijsel noemt men 

 de plant hanepooten. 



S. silvaticus X palüster. (S. ambiguus-) Sm.), (fig. 286). 



Deze bastaard is van de var. $. van S. palüster te 

 onderscheiden door het ontbreken van de verdikte uit- 

 loopers. 



De stengelbladen zijn niet zoolang gesteeld als bij 

 S. silvaticus en de vorm der bladen staat in tusschen 

 die van de beide stamouders. De beharing van den 

 stengel herinnert meer aan S. palüster. De bloemkransen 

 aan den stengeltop hebben met hunne schutbladen meer 

 overeenkomst met S. palüster, doch de schijnkransen 

 zijn nooit meer dan 6-bloemig. De bloemkroon is 

 purperrood met witte en donkerroode teekeningen. De 

 kroonbuis is van den haarring af iets verwijd. 3-6 dM. 

 ~A-. Juli, Augustus. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De bastaard 

 is aan het IJ bij Amsterdam, bij Nederhorst den Berg, 

 Amstelveen, tusschen Zeeburg en Muiden, bij Den 

 Haag, Haarlem, Vogelenzang, bij Houthem en tusschen Aelbeek en Spaubeek gevonden. 



Stachys silvaticus X palüster 

 Fig. 286. 



S. arvensis ; ; L Akkerandoorn (fig. 287). 



Deze plant is ruw behaard en geelgroen. Zij heeft een penwortel. De 

 stengel is zwak vertakt, zelden onvertakt, liggend of opstijgend, soms 

 rechtopstaand. De bladen zijn gesteeld, rondachtig-eirond, gekarteld, stomp, 



l ) petiolata = gesteeld. 



-) ambiguus = twijfelachtig. 



; ) arvensis = veld. 



