240 



— LABIATAE. 



FAMILIE 95. 



Marrubium vulgare 

 Fig. 293. 



schutblaadjes (fig. 293). De kelk (fig. 293) is wollig behaard met 5 tusschen- 

 tanden tusschen de gewone. De bloemkroon is wit en heeft een rechtop- 

 staande, bijna rechte, lijnvormige bovenlip, die 

 in 2 smalle slippen is gespleten, de onderlip is 

 neergebogen, veel breeder, 3-lobbig, de midden- 

 lob is langer en breeder dan de zijlobben, stomp 

 uitgerand, terwijl de zijlobben kort, smal en vrij 

 spits zijn. De vruchten zijn lichtbruin, kaal, 

 omgekeerd eirond. 3-6 dM. 2J.. Juli— Herfst. 



Biologische bijzonderheden. Daar de meel- 

 draden en de stijl in de kroonbuis zijn ingesloten, 

 dient de bovenlip hier niet voor het gewone doel, 

 maar daar de beide lobben ervan opstaan , maakt 

 zij, dat de bloem meer in het oog valt. 



De kroonbuis is meest in het midden wijder 

 dan boven, aan de bovenzijde staan de helm- 

 knopjes, daaronder ligt de gelijktijdig ontwik- 

 kelde stempel. Kruisbestuiving heeft plaats, doordat bijen, die met haar 

 slurf den honig willen bereiken, wel eerst de helmknopjes aanraken, waarbij 

 er echter maar weinig stuifmeel aan blijft zitten , omdat de slurf de met 

 stuifmeel bedekte kanten der schuin naar beneden opengesprongen helm- 

 hokjes nog meer naar beneden doet draaien. De slurf raakt daarna de 

 stempelpapillen van den ondersten stijltak aan en bedekt deze met stuifmeel 

 uit een andere bloem. Bij het terugtrekken der slurf worden nu echter de 

 helmknopjes naar boven gedraaid, zoodat er nu veel stuifmeel aan de slurf 

 blijft hechten. 



Zoo insectenbezoek uitblijft, heeft er door neervallend stuifmeel op den 

 lager staanden stempel spontane zelfbestuiving plaats. 

 Het zijn vooral bijen , die de kruisbestuiving bewerken. 

 De vruchtjes worden , doordat de tanden van den vruchtkelk den vorm 

 van omgebogen stekels aannemen, door dieren, waaraan zij blijven hangen, 

 verspreid. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt op onbebouwde 

 plaatsen, langs wegen en in heggen, meest in de 

 nabijheid van woningen in geheel Europa voor en 

 is bij ons vrij algemeen. 



M. créticum l ) Mill. (M. peregrinum L. ,>'. angustifólium 

 Koch.). Cretenzer malrove (fig. 294). 



Deze soort is wit- of grijsviltig en welriekend. Uit den 

 wortelstok komt een dikke, sterk vertakte stengel met uitge- 

 spreide takken. De bladen zijn gesteeld, langwerpig of lan- 

 cetvormig, met wigvormigen voet, getand, sterk gerimpeld. 



De bloemen zijn wit en staan in weinig talrijke, armbloemige 

 kransen, die aan den top der takken dichter bijeenliggen. De 

 schutblaadjes zijn lijnvormig, viltig, aanliggend en korter dan 

 de kelk. Deze (fig. 294) heeft 5 ongelijke, lancet-priemvormige 

 tanden (3 korte en 2 lange), die viltig, rechtopstaand en 4 

 maal korter dan de buis zijn (die der bovenste kransen heb- 

 ben meest 5 tusschentanden). 3-8 dM. ^.. Juli— September. 



Marrubium créticum 

 Fig. 294. 



De plant is door de uitgespreide takken direct van M. vulgare te onderscheiden. 



J ) créticum = uit Kreta. 



