FAMILIE 95. 



— LAB1ATAE. — 



241 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt op onbebouwde plaatsen en aan 

 wegkanten in Midden- en Oost-Europa voor en is bij ons alleen bij Zutphen (1848) gevonden. 



M. creticum vulgare. (.M. pannónicum 1 ) Rchb., M. peregrinum *) var. «. L.). 

 Bij dezen bastaard zijn de bladen breeder dan bij M. creticum en is het vilt wat losser. 

 De toppen der kelktanden zijn over een grooteren afstand kaal en zijn iets omgebogen. 

 Tusschen de grootere tanden zijn meest nog kleinere aanwezig. 



Voorkomen in Nederland. De plant is in 188.Ï in hel Willemspark te Amsterdam gevonden. 



• >■> 



Ballota i Tm 



8. nigra L. (Ballota foétida ') Lmk.). Stinkende ballote (tig. 295). 

 Deze soort riekt zeer onaangenaam. De plant is kortbehaard en donker- 

 groen. Uit den wortelstok komen vele rechtopgaande, al of niet vertakte 



W>, 



stengels. De bladen zijn kort gesteeld, eirond, 

 spits (of de onderste stomp), grof gekarteld- 

 gezaagd met afgeronden of afgeknotten voet. 



De bloemen staan in dichte schijnkransen , die 

 nog al uiteenstaan , behalve de bovenste en vaak 

 gesteeld zijn. De schutblaadjes zijn talrijk, recht- 

 opstaand, lijnvormig, spits, behaard. De bloemen 

 zijn vuilrose, zelden wit. kort gesteeld. De kelk 

 (fig. 295) is buis-trechtervormig, 10-nervig, be- 

 haard, met 5 bijna gelijke, driehoekig-eironde, 

 uitgespreide tanden (soms zijn er 10 tanden, 

 waarvan 5 kleinere). Deze zijn aan den voet 

 verbreed, overlangs gevouwen, kort genaaid. De 

 bloemkroon is 2-lippig, met een buis, die buiten 

 de keel van den kelk uitsteekt en van binnen 

 van een haarring is voorzien. De bovenlip is rechtopstaand, iets hol, 

 ingesneden, van buiten bekleed met witte, aangedrukte haren. De onderlip 

 is afstaand, 3-spletig met stompe lobben, de middenslip is grooter dan de 

 zijslippen en omgekeerd hartvormig. De 4 meeldraden staan dicht bijeen 

 en loopen evenwijdig, zij zijn na het stuiven niet naar beneden gebogen. 

 De helmknopjes staan 2 aan 2 dichter bijeen, zijn onbehaard en hebben 

 sterk uiteenwijkende hokjes, die met een gemeen- 

 schappelijke, overlangsche spleet openspringen. De 

 vrachtjes zijn rondachtig-stomp , zwartbruin. 6-9 dM. 

 4, Juni— Herfst. 



Ballota nigra 

 Fig. 295. 



Biologische bijzonderheden. De bloemen (fig. 296) 

 zijn protrandrisch. De onderlip is van een honigmerk 

 voorzien. Van de 7 mM lange kroonbuis is het 

 bovenste 1 m.M lange deel verwijd , zoodat alle 

 hommelsoorten en ook de honigbij honig kunnen ver- 

 zamelen. In het begin van den bloeitijd liggen de 

 dan nog aaneensluitende stempeltakken achter de 

 helmknopjes. Hebben deze hun stuifmeel verloren, dan buigt zich de aan- 

 groeiende stijl naar beneden en zijn de stempels geschikt voor opneming 



Ballota nigra 



Fig. 296. 



1 stand der voortplantings- 



organen in een jongere, 2 



dezelfde in een oudere bloem. 



') pannónicum = Hongaarsch. -) peregrinum = vreemd, 

 balló: ik werp terug, om den onaangenamen . terugstootenden geur. 

 5 ) foetida = stinkend. 

 Heukels , Flora. III. 



'•) van het Grie 

 4 ) nigra = zwart. 



16 



