FAMILIE 95. 



LAB IA TAK. 



247 



B. alba : Pall. Witte brunel (fig. 304). 



Deze soort is sterker behaard dan B. vulgaris. L'it den wortelstok komen rechtopstaande 

 of opstijgende, los bebladerde stengels. De bladen zijn langer en smaller dan bij B. vul- 

 garis. De wortelbladen zijn langwerpig-elliptisch, destengel- 

 bladen zijn meest vinspletig. alle zijn yesteeld, het bovenste 

 paar omgeeft de aar. 



De schijnaar is eirond of langwerpig met vliezige, cirkel- 

 ronde schutbladen. De kelk (fig. 304) is stijf behaard, de 

 bovenlip heeft 3 weinig opvallende tanden, waarvan de 

 middelste zeer breed afgeknot en plotseling toegespitst is. 

 de onderlip is tot het midden gespleten in 2 lancetvormige, 

 sterk behaarde (door witte, afstaande haren) slippen. De 

 tanden der bovenlip zijn duidelijker dan bij B. vulgaris. De 

 bloemkroon is geelachtig wit, zelden lichtpurper. ongeveer 

 15 mM lang en steekt een weinig uit den kelk. De boven- 

 lip is uitgerand , de onderlip diep 3-spIetig met fijn gekartelde, 

 breedere middenlob. De tanden der langere meeldraden zijn 

 priem vormig. aan den top van deze naar boven gebogen. 

 5-15 c.M. :+. Juli, Augustus. 



Voorkomen in Europa en in Sederland. De plant komt 

 op droge, dorre plaatsen, vooral op kalkgrond, in geheel 

 Europa voor. Bij ons is zij alleen aangevoerd gevonden bij Rotterdam en bij Venlo. 



Brunella alba 

 Fig. 304. 



26. Ajiiga-L. Zenegroen. 



Kelk klokvormig, met 5 bijna gelijke tanden. Bloemkroon zoo goed als 

 eenlippig, van binnen met een haarring. Bovenlip bijna ontbrekend, iets 

 uitgerand, onderlip uitgespreid, 3-spletig, de zijslippen langwerpig, de 

 middenslip grooter, omgekeerd hartvormig. Meeldraden 4. tweemachtig, 

 dicht bijeen, opstijgend, onder de bovenlip uitstekend, de voorste langer. 

 Helmhokjes uitgespreid, ten slotte samenvloeiend. Stijl blijvend. Vruchtjes 

 rond-omgekeerd eirond , glad , netvormig gerimpeld. 



Bloemen blauw, purper, geel, zelden wit. okselstandig of in een einde- 

 lingsche, bebladerde aar. Bladen enkelvoudig, soms gedeeld. Min of meer 

 behaarde, vrij lage planten. 



Tabel tot het determineeren der soorten van het geslacht Ajuga. 



A. Bijschermen 3- en meerbloemig, in de oksels van meer of minder tot schutbladen ver- 

 vormde, vaak gekleurde bladen, tot een meer of minder dichte, eindelingsche schijnaar 

 opeengehoopt. Stengel meest onvertakt. 



a. Stengel aan den voet met bebladerde uitloopers. Wortelbladen groot, blijvend, 

 langgesteeld. Stengelbladen vrij ver van elkaar. Schutbladen ongedeeld . de 

 bovenste kleiner dan de bloemen. Schijnaar aan den voet afgebroken. 



A. reptans blz. 248. 



b. L'itloopers ontbrekend. 



aa. Wortelbladen in een roset, in een korten, breeden steel versmald. Schut- 

 bladen bijna of geheel gaafrandig, de bovenste nog dubbel zoolang als de 

 bloemen. Schijnaar bijna aan den voet van den stengel beginnend, eerst zeer 

 dicht, vierkant A. pyramidalis blz. 249. 



bb. Wortelbladen langgesteeld, tijdens den bloeitijd meest niet meer aanwezig. 

 Middelste schutbladen min of meer spits, 3-lobbig, de bovenste korter dan 

 de bloemen. Schijnaar vrij los A. genevensis blz. 248. 



B. Bloemen alleenstaand in de bladoksels. Hoogere bladen 3-deelig met lijnvormige 

 slippen A. ehamaepitrs blz. 249. 



!) alba = wit. -) Bij Scribonius Largus gebruikt als een verbastering van het door 



Plinius gebruikte woord abiga. dat wel van abigere: afdrijven zal moeten worden afgeleid 

 (abiga werd oorspronkelijk voor den sevenboom gebruikt). Volgens anderen moet het van 

 het Grieksche aguios: zwak in de gewrichten, worden afgeleid, omdat Ajuga chamaepitys 

 als middel tegen jicht diende. 



