248 



— LABIATAE. 



FAMILIE 95. 



Ajuga reptans 

 Fig. 305. 



A reptans ^L. Zenegroen. (fig. 305). 



Deze plant heeft geen geur. Zij heeft een wortelstok met vele bebladerde, 

 kruipende, bovenaardsche uitloopers. De stengel is rechtopstaand, niet 



vertakt, afwisselend 2-rijig behaard, overigens 

 evenals de rest der plant kaal. De wortelbladen 

 zijn groot , blijvend , evenals de kleinere der 

 uitloopers langgesteeld , spatelvormig en verwij- 

 derd getand. De stengelbladen staan vrij ver 

 uiteen, zijn klein, kort gesteeld, ovaal of omge- 

 keerd eirond, gaan geleidelijk over in de onge- 

 deelde schutbladen, waarvan de bovenste korter 

 zijn dan de bloemen. 



De bloemen vormen een vrij losse schijnaar, 

 die aan den voet is afgebroken. De schutbladen 

 zijn omgekeerd eirond, gaaf of iets gekarteld, 

 soms blauwachtig. De kelk (fig. 305) is behaard,, 

 kort 5-tandig, met driehoekige tanden, dieeven- 

 lang als de buis zijn. De bloemkroon is blauw, 

 zelden rosé of wit. De bijna ontbrekende bovenlip is 2-spletig, de onder- 

 lip lang, 3-lobbig met ingesneden middenlob. De vruchtjes zijn kaal, klein, 

 rondachtig. 7-30 cM. 2J.. April— Juni. 



Biologische bijzonderheden. De meest homogame bloemen hebben een 

 kroonbuis van 9 mM lengte, waarvan de onderste 2 1 / 2 mM buikig verwijd 

 zijn, daar wordt de honig bewaard. De helmknopjes en stempels steken 

 vrij uit, het stuifmeel is door de schutbladen der hoogere bloemen tegen 

 regen beschut. 



De onderste stijltak steunt op de dicht tegen elkaar liggende helmknopjes 

 der beide kortere meeldraden. Hij wordt dus, althans zoo kleine bijen, 

 die de meeldraden niet met geweld uit elkaar drukken, een bezoek aan de 

 bloem brengen, eerst niet aangeraakt, terwijl de bezoekers wel stuifmeel 

 op hun rug krijgen, dat uit de helmknopjes, die hunne opengesprongen 

 vlakten naar beneden en voren gekeerd hebben, te voorschijn komt. Later 

 treden de meeldraden iets meer uit elkaar en de stijl zakt er nu tusschen 

 door naar beneden , zoodat de onderste stijltak nu in den ingang der bloem 

 staat en dus door de bezoekers, die uit jongere bloemen komen, bestoven 

 wordt, eer zij in deze bloemen de hehnknopjes aanraken. Zoo is bij insecten- 

 bezoek kruisbestuiving vrijwel verzekerd. Blijven de insecten weg, dan 

 heeft er vaak spontane zelfbestuiving plaats, doordat het stuifmeel, dat aan 

 de onderzijde der helmknopjes zit, in aanraking komt met den stijltop, als 

 deze er tusschen door glijdt. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt op begraasde, 

 vochtige plaatsen en in duinpannen, vooral in Midden- en Noord-Europa 

 voor. Zij is bij ons algemeen, het meest op zandgrond en loss, weinig op 

 veengrond. 



Volksnaam. In Oost-Drente noemt men de plant kattestarten. 



A. genevénsis -) L. Heide zenegroen (fig. 306). 



Deze plant is dicht behaard en riekt niet. De wortelstok heeft geen uitloopers, doch is 

 wel van knopjes voorzien. De stengels zijn rechtopstaand , niet vertakt, rondom wollig 



') reptans = kruipend. 



-) genevénsis = üeneefsch. 



