FAMILIE 95. 



LABIATAE. 



249 



Ajuga genevensis 

 Fig. 306. 



behaard. De wortelbladen staan meest rechtop, zijn langwerpig-elliptisch of bijna spatel- 

 vormig, gekarteld, langgesteeld en zijn meest tijdens den bloeitijd niel meer aanwezig. De 

 onderste stengelbladen zijn langwerpig, wigvormig in den 



steel versmald of zittend, staan vrij ver uiteen, de bovenste 

 bladen zijn ongesteeld, korter, breeder, ingesneden gekarteld 

 en gaan geleidelijk in de schutbladen over, waarvan de 

 middelste meer of minder spits, 3-lobbig zijn. terwijl de 

 bovenste niet ZOO lang zijn als de bloemen. 



De bloemen vormen een lange, vrij losse schijnaar, die 

 aan den voet afgebroken is. De schutbladen zijn soms blauw- 

 achtig. De kelk (fig. 306) is behaard en is tot over het mid- 

 den gesplitst in 5 tamelijk gelijke, lancetvormige tanden , die 

 langer dan de buis zijn. De bloemkroon is blauw, soms 

 rosé, zelden roodachtig lila of wit. Zij heeft een korte, 

 stompe, 2-Iobbige boven- en een breede, drielobbige onder- 

 lip, waarvan de middenlob het grootst en omgekeerd hart- 

 vormig is, terwijl de zijlobben smal en stomp zijn en afstaan. 

 De vruchtjes zijn eirond, met iets scheef afgeknotten voet, 

 bruin, met netachtige groetjes. 5-30 cM. 2|-. Mei, Juni, 

 vaak weer in Augustus— October. 



De herfstvormen dezer plant zijn vaak minder lang behaard en herinneren door de aan- 

 wezige wortelbladen en den pyramidalen groei aan A. pyramidalis, zijn echter door de 

 opgegeven kenmerken steeds te onderscheiden. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt op droge plaatsen vooral op 

 kalkgrond in geheel Europa voor, doch is bij ons alleen bij Sittard en Gronsveld gevonden. 



A. pyramidalis ' ) L. Pyramide-zenegroen (fig. 307). 



Deze soort heeft geen geur en is meest kortbehaard. De wortelstok heeft geen uitloopers, 

 de stengel is stijf rechtopstaand , onvertakt, rondom behaard. 

 De wortelbladen vormen een roset, zijn tegen den bodem 

 aangedrukt, ovaal of omgekeerd eirond, gekarteld of gaaf- 

 randig, in een korten, breeden steel versmald. De stengel- 

 bladen zijn veel kleiner, zittend, staan dicht bijeen en gaan 

 geleidelijk over in de ongedeelde, meest bijna of geheel 

 gaafrandige schutbladen, waarvan de bovenste nog dubbel 

 zoo lang als de bloemen zijn. 



De bloemen vormen een vierhoekige , pyramidale, gesloten 

 schijnaar. Deze begint bijna aan den voet van den stengel 

 en is eerst zeer dicht, later veel losser. De schutbladen zijn 

 vaak roodachtig. De kelk (fig. 307) is behaard , heeft lancet- 

 vormige tanden, die 3 maal zoo lang als de buis zijn. De 

 bloemkroon is lichtblauw, kleiner dan bij A. reptans en 

 A. genevensis. 7-30 cM. "4. Mei, Juni. 



Deze soort staat vrij wel tusschen A. genevensis en A. rep- 

 tans in. In bloeiwijze, kleur der bloemkroon en lengte der 

 schutbladen komt zij meer met A. reptans overeen, door den 

 rechtopstaanden stengel zonder uitloopers met A. genevensis. 



Zij is echter grooter en krachtiger dan beide, vooral zijn ook de bladachtige deelen grooter. 

 Zij heeft werkelijk een pyramidalen vorm door de vrij regelmatig in lengte afnemende bladen. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt op grazige en beschaduwde 

 plaatsen, vooral in bergstreken, het meest in Noord- en Midden-Europa voor en is bijons 

 alleen te Leiden in den Hortus aangevoerd waargenomen. 



A. chamaepitys -) Schreb. Akkerzenegroen (fig. 308). 



Deze soort is sterk riekend en dicht behaard. Zij heeft een penwortel en een vaak rood- 

 achtigen, aan den voet meest in verscheiden opstijgende takken verdeelden stengel, die 

 afwisselend, 2-rijig wollig behaard is en van den voet af bloemen draagt. De onderste 

 bladen zijn lijnvormig, de overige 3-deelig met lijnvormige, gaafrandige slippen, de onderste 

 zijn gesteeld, de bovenste zittend. 



Ajuga pyramidalis 

 Fig. 307. 



!) pyramidalis = pyramidaal. 



-) chamaepitys = dwergspar. 



