252 



— LABIATAE. 



FAMILIE 95. 



beneden netvormig geaderd met driehoekige, spitse tanden, die korter dan de buis zijn. 



De bloemkroon (fig. 311) is vuilrose (de middenslip der onderlip is echter geelachtig), 



zelden wit, van buiten behaard. De onderlip is bijna 3-sple- 

 tig, de middenslip is veel breeder en iets gekarteld, de overige 

 vormen korte, spitse tanden. De vruchtjes zijn kastanje- 

 bruin, bijna halfbolrond, iets rimpelig. 7-60 cM. GO. Juli — 

 Herfst. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt op 

 steenachtige kalkheuvels in Midden- en Zuid-Europa voor en 

 is bij ons bij Zwolle (?), Heerewaarden, Gulpen, Vaals en 

 Etenaken gevonden. Op de beide eerstgenoemde plaatsen zal 

 de plant wel zijn aangevoerd. 



T. Scórdium x ) L. Watergamander (fig. 312). 

 Deze geheele plant is vaak roodachtig aangeloopen. Zij 

 riekt naar knoflook en smaakt zeer bitter. Zij is behaard en 

 heeft een kruipenden wortelstok met uitloopers. De stengel 

 is meest uit den kruipenden, wortelenden voet opstijgend, 

 vaak aan den voet vertakt. De bladen zijn zittend, langwerpig 

 tot langwerpig-lancetvormig, grof gekarteld, de onderste heb- 

 ben een afgeronden voet, de bovenste een wigvormigen voet en zijn gaafrandig. 

 De bloemen zijn gesteeld, okselstandig en vormen meest 



2-bloemige bloeiwijzen. De kelk (fig. 312) is behaard, buis- 



klokvormig, aan den voet bultig, niet netvormig geaderd en 



heeft Iancetvormige, gelijke tanden, die korter zijn dan de 



buis. De bloemkroon (fig. 312) is lichtpurper, heeft een iets 



gekromde buis, de onderlip hangt neer en is 5-deelig. De 



middenslip is het grootst en is 3-lobbig met kleinere zijlobben, 



de 4 zijslippen zijn spits, de 2 het dichtst bij de keel staande 



zijn gewimperd. De vruchtjes zijn kaal. 15-45 cM. 2J-. Juli — 



September. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt op 

 vochtige en moerassige plaatsen, ook in duinpannen in Mid- 

 den- en Noord-Europa voor. Bij ons is zij bij Lisse, Leer- 

 dam, Maastricht, Zevenaar, Borculo en op Oost-Voorne ge- 

 vonden. 



Teucrium Botrys 

 Fig. 311. 



- . c^X 



Teucrium Scórdium 

 Fig. 312. 



T. Chamaédrys-) L. Ga m ander (fig. 313). 

 Deze plant is half heesterachtig en heeft een wortelstok met 

 lange, gele uitloopers. Er zijn vele, dunne, aan den voet liggende, doch naar boven, evenals 



de takken, opstijgende stengels, die kortbehaard zijn (soms 

 geheel, soms ook 2-rijig behaard). De bladen zijn iets stijf, 

 ovaal tot langwerpig, wigvormig in den korten steel versmald, 

 stomp, ingesneden gekarteld (zij komen in vorm met een 

 klein eikenblaadje overeen), van boven glanzend, eenigszins 

 kort behaard, van onderen grijsschilferig. 

 De bloemen zijn bijna zittend, zij vormen 3-bloemige bloei- 

 '\ ' v :'% 'V'. wijzen, die in de oksels van meest bruinrood gekleurde schut- 



bladen zitten en in de bovenste helft van den stengel een 

 bebladerde, eenzijdige schijnaar vormen. De kelk (fig. 313) is 

 roodachtig, behaard, klokvormig, aan den voet iets bultig en 

 heeft 5 Iancetvormige, bijna gelijke tanden, die korter dan de 

 buis zijn. De bloemkroon is purper, zelden wit, met een 

 5-spletige onderlip. De middenslip is het grootst en heeft 

 3 vlakke slippen, de 4 zijslippen zijn spits, die, welke het 

 dichtst bij de keel liggen, zijn gewimperd. De vruchtjes zijn 

 onbehaard. 15-30 cM. Q—li Juli— September. 

 Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant groeit op dorre kalkheuvels in Midden- 

 en Zuid-Europa. Bij ons is zij vermeld als in Friesland te zijn gevonden, verder bij 

 Maastricht en in het Haagsche bosch. 



Teucrium Chamaédrys 

 Fig. 313. 



') Scórdium = knoflookkruid. 



-) Chamaédrys = gamander. 



