FAMILIE 96. 



LKNT1BULAWACKAK. 



257 



Utricularia vulgaris 

 Fig. 318. 



stelen en de spoor zijn meest bruinachtig rood. De bovenlip der bloem- 



kroon is rondachtig eirond, aan l\v\] top onduidelijk 3-lobbig, ongeveer 



evenlang als het 2-lobbige verhemelte, waarvan de 



lobben iets spits zijn. De onderlip is afgeknot, met 



teruggeslagen randen. De spoor staat naar voren, 



is kegelvormig en omstreeks half zoo lang als de 



bloemkroon. De helmknopjes liggen tegen elkaar. 



De vrucht (fig. 318) is bolrond en opent zich in het 



midden in het rond met een scheur. 4- 1 ,5-3 dM boven 



water uitstekend. Juni September. 



Biologische bijzonderheden. De oranjekleurige stre- 

 pen op het verhemelte vormen het honigmerk. De 

 honig wordt in de spoor afgescheiden. 



Bij insectenbezoek buigt zich de onderlip zoover 

 neer, dat de spoor vertikaal naar beneden komt te 

 staan (fig. 319). Een bij strijkt met kop en rug langs den stempel en langs 

 de beide helmknopjes onder de bovenlip. De meeldraden hebben breede , boog- 

 vormige hehndradén en de helmknopjes liggen tegen elkaar. Achter deze , dicht 

 tegen den binnenwand der bovenlip, ligt het vruchtbeginsel. De stijl steekt 

 boven de meeldraden uit , waardoor het komt , dat de stempel het eerst door de 

 bezoekers wordt aangeraakt en dus, als deze 

 reeds uit een andere bloem komen, kruisbe- 

 stuiving plaats heeft. De stempel bestaat uit 

 2 takken (fig. 319), de bovenste ligt tegen de 

 bovenlip en is een kort tandje, de onderste 

 is lang, tongvormig en draagt op zijne boven- 

 vlakte de stempelpapillen. Nadat zich de 

 bloem heeft geopend , buigt zich , te gelijk met 

 het openspringen der helmknopjes , de tong- 

 vormige stempeltak naar beneden en zijne 

 stempeloppervlakte kan door de bezoekers 

 aangeraakt worden. Door die aanraking wordt 

 echter een prikkel uitgeoefend en daardoor 

 buigt die onderste tak zoover om , dat de stempelvlakte afgesloten is 

 en dus bij het terugtrekken van het insectenlichaam geen zelfbestuiving 

 plaats heeft. De stempel is aan den bovenrand met stijve haartjes bezet en 

 daar de stuifmeelkorrels met overlangsche groeven, die er als meridianen 

 over loopen, bezet zijn, wordt het stuifmeel door die haren gemakkelijk van 

 het insectenlichaam gekamd op het oogenblik, dat hij zich ombuigt. 



Als bezoekers zijn vooral zweefvliegen (Helophilas lineatus en soms ook 

 Rhingia campestris) waargenomen. Voor bijen is de ingang der bloem 

 te nauw. 



Blijft insectenbezoek uit, dan kan zelfbestuiving plaats hebben, doordat 

 de stempelrand ten slotte met de helmknopjes in aanraking komt. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 in slooten en andere stilstaande wateren voor en is bij ons vrij algemeen. 



U. neglécta ') Lehm. Vergeten b laasj esk r u i d (fig. 320). 



Deze plant is teerder dan de vorige. De stengel is dunner, de bladen 



Utricularia vulgaris 



Fig. 319. 



1 bloem. De gestippelde lijn wijst 



den stand aan, dien de spoor bij het 



neerdrukken der onderlip inneemt, 



2 meeldraden en stamper in een pas 

 geopende bloem, van ter zijde gezien, 



3 de stamper, na een prikkel, die op 

 de stempellob is uitgeoefend. 



] ) neglecta = voorbijgezien. 

 Heukels, Flora. III. 



17 



