FAMILIE 99. — VERBENACEAE. — 269 



De bloemen zijn blauw, zelden wit, klein en zitten in bolvormige, dichte hoofdjes van 

 circa 1 cM middellijn aan den top van den stengel en der takken. De algemeene bloem- 

 bodem (dus de uitbreiding van den stengel, waarop de bloemen 

 van het hoofdje staan) is met smal lancetvormige . gewimperde 

 schutblaadjes (fig. 334) (strooschubben) bezet, die evenlang als 

 de kelk zijn. Het hoofdje is omgeven door een omwindsel van 

 '.'-12 stijf behaarde, lancetvormige, toegespitste, gewimperde 

 bladen, die voel korter dan het hoofdje zijn. De bloemen (fig. 

 334) hebben een buisvormigen, behaarden, blijvenden. 5-spletigen 

 kelk met smalle, ongelijke, langwerpig-driehoekige slippen, die 

 bijna 2 maal zoolang als de buis zijn. verder een buisvormige, 

 2-lippige bloemkroon met nauwe buis. korte en 2-spletige boven- 

 en diep 3-deelige onderlip. De meeldraden zijn 2-machtig. op 

 de keel der bloemkroon ingeplant, met 2-hokkige helmknopjes, 

 die zich met een gemeenschappelijke spleet openen. De stijl is 



draadvormig met 2-lobbigen stempel. De vrucht is droog, in Giobuiaria^migans 

 den kelk opgesloten, eenhokkig. eenzadig, niet openspringend. 

 *. 5-30 cM. April— Juni. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt op droge kalkheuvels in Midden- 

 en Zuid-Europa voor. Zij is bij ons bij Loosduinen gevonden. De vindplaatsen Zwolle en 

 Heemze in Overijsel, dateeren reeds van de Gorter uit de 18e eeuw. 



Familie 99. Verbenaceae Juss. 



Bloemen eenigszins onregelmatig. Kelk onderstandig, blijvend, buisvormig, 

 5-tandig. Bloemkroon 1-bladig, afvallend, bijna 2-lippig met 4-5 een weinig 

 ongelijke lobben. Meeldraden 4, tweemachtig, op de buis der bloemkroon 

 ingeplant, de achterste vaak onvruchtbaar. Helmknopjes 2-hokkig, over- 

 langs met 2 evenwijdige spleten openspringend. Yruchtbeginsel 2- of door 

 valsche tusschenschotten 4-hokkig met 4 rechtopstaande of opstijgende , 

 omgekeerde eitjes. Stijl draadvormig met enkelvoudigen of 2-spletigen 

 stempel. Vrucht bij rijpheid in 2 deelvruchtjes of in 4 eenzadige vruchtjes 

 uiteenvallend. Zaden met rechte kiem, zonder kiemwit. 



Bloemen blauwachtig of rosé, zelden wit, in eindelingsche aren of oksel- 

 standige hoofdjes. Bladen meest tegenoverstaand, enkelvoudig of hand- 

 vormig samengesteld, zonder steunbladen. Kruidachtige of houtige planten 

 met vierkanten stengel. 



1. Verbena Tm 



V. officinalis -, L. IJzer hard (fig. 335;. 



Deze plant is een weinig zeer fijn. kort en scherp behaard of kaal. De 

 wortelstok ligt horizontaal of schuin. De stengel is rechtopstaand, naar 

 boven vertakt, vierkant (fig. 335) met ruwe kanten en afwisselend 2 tegen- 

 over elkaar liggende, verdiepte vlakten. De bladen staan tegenover elkaar. 

 zijn ruw, de onderste zijn gesteeld. langwerpig, de middelste 3-spletig met 

 ongelijk gekarteld ingesneden gezaagde slippen , waarvan de middelste 

 grooter is. De hoogere bladen zijn ongesteeld, langwerpig, ingesneden 

 gekarteld , de bovenste gaafrandig. 



i) misschien van 't Keltisch ferfaen . waarin fer: wegvoeren en faen: steen beteekent , 

 omdat de plant tegen blaassteenen werd aangewend, volgens anderen een verbastering van 

 herbéna, dat van herbeo: groenen, is afgeleid, omdat de plant gebruikt zou zijn als groen 

 bij offerfeesten. -) officinalis = geneeskrachtig. 



