280 



CAMPANULACEAE. 



FAMILIE 101. 



stelen, die langer zijn dan de bladen. De schutbladen (fig. 346) zijn breed eirond, stomp, 

 de buitenste hebben een lange, kruidachtige punt, de bovenste zijn plotseling stekelpuntig. 

 De kelkslippen (fig. 346) zijn ongelijk, de voorste zijn stomp eirond, stekelpuntig, de andere 

 zijn lancetvormig, spits met gevvimperde kiel. De bloemkroon is witachtig, onbehaard, de 

 buis is overdwars gerimpeld en draagt toegespitste slippen. De doosvrucht (fig. 346) bevat 

 2 eironde, doffe, op de binnenvlakte uitgeholde zaden. 1-4 dM. "4. Mei— Augustus. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt op droge, steenachtige plaatsen 

 in Zuid-Europa voor en is bij ons alleen bij Feyenoord aangevoerd gevonden. 



Familie 101. Campanulaceae Duby. 



Bloemen meest 2-slachtig, regelmatig. Kelk blijvend, 5-deelig of 5-sple- 

 tig. Bloemkroon 1-bladig met 5-lobbigen tot 5-deeligen zoom. Meeldraden 

 5, vrij of met aan den voet vergroeide helmknopjes. Vruchtbeginsel onder- 

 standig, 2-5-hokkig met asstandige zaadlijsten en 2-5-deeligen stijl. Vrucht 

 meest een 2-5-hokkige, veelzadige doosvrucht, meestal door den blijvenden 

 kelk en de verdroogde bloemkroon gekroond, de hokjes vaak met een gat 

 openspringend. Zaden talrijk, horizontaal, omgekeerd. Kiem in de as van 

 het vleezige kiemwit liggend. 



Bloemen blauw of violet, zelden geelachtig of wit. Bladen meest ver- 

 spreid, enkelvoudig, zonder steunbladen. Kruidachtige, soms melksap- 

 bevattende planten. 



Biologische bijzonderheden. Merkwaardig is het, dat al de inrichtingen, 

 die men met elkaar vereenigd vindt bij de bloemen der Compositae, met 

 het oog op de bestuiving, ook bij de verschillende geslachten der Campa- 

 nulaceae voorkomen, maar daar van elkaar gescheiden. 



Met de Compositae heeft deze familie gemeen het sterk protrandrisch zijn 

 der bloemen en de wijze, waarop het stuifmeel aan de buitenzijde van den 

 stijl blijft zitten, ook komt spontane zelfbestuiving bij beide familiën zeer 

 vaak voor door kromming der stijltakken. 



Bij Phyteuma en Jasione zijn de kleine bloemen ook tot hoofdjes ver- 

 eenigd, ook is daar de honig vrij gemakkelijk bereikbaar en steken de 



geslachtsdeelen vrij 



mm- 



•• -f 



uit de bloemen , 

 zelfs zijn de helm- 

 knopjes bij Jasio- 

 ne eenigszins ver- 

 groeid tot een den 

 stijl omgevende 

 buis. 



Voor het open- 

 gaan hangen de 

 bloemen meest, 

 daarna richten zij 

 zich op en sluiten 

 zich bij regen en 

 des nachts veelal 

 en na de bevruch- 

 ting krommen zich de stelen naar beneden, om zich, als de vrucht rijp is, 

 weer op te richten. 

 Merkwaardig is de wijze, waarop zich bij de geslachten Phyteuma, 



filllfe^§|p r 



Doosvrucht van Campanula rapunculoides 



Fig. 347. 

 1 bij droog weer, 2 bij regenachtig weer. 



