FAMILIE 101 



CAMPANULACEAE. 



281 



Campanula en Specularia de vruchten openen. Er ontstaat n.1. in ieder 

 hokje zijwaarts een gat en wel bevindt zich dit steeds aan het van den 

 bodem afgekeerde deel der vrucht. Bij de hangende en knikkende vruchten 

 (fig. 347) van Campanula rotundifolia, rapunculoides, Trachelium en latifolia 

 zit het aan den voet der vruchthokjes, bij de rechtopstaande vruchten van 

 Campanula patuia, Rapunculus, persicifolia en van Phyteuma en Specularia 

 aan het bovenste deel. De beteekenis dier inrichting is duidelijk. Waren 

 de gaten aan het naar den bodem gekeerde deel, dan zouden de rijpe zaden 

 bij de geringste beweging er alle tegelijk uitvallen , nu zijn er echter flinke 

 windstooten, die ze tegelijk over groote afstanden meevoeren, noodig om 

 er telkens eenige uit te doen gaan en is daardoor de kans tot verspreiding 

 over een ruimer gebied grooter. Bij regenweer sluiten zich de gaten door 

 middel hunner kleppen. 



Tabel tot het d e t e r m i n e e r e n der geslachten der Campanulaceae. 



A. Bloemkroon bijna tot aan den voet in 5 lijnvormige, eerst tot een buis samengekleefde, 

 zich later van beneden naar boven scheidende slippen gedeeld. 



a. Helmdraden draadvormig. Helmknopjes aan den voet vergroeid. Doosvrucht 2- 

 hokkig, aan den top 2-kleppig. Bloemen in hoofdjes Jasione blz. 281. 



b. Helmdraden aan den voet verbreed. Helmknopjes vrij. Doosvrucht 2-3-hokkig. 

 Hokjes met evenveel zijdelingsche gaten openspringend . . . Phyteuma blz. 282- 



B. Zoom der bloemkroon 5-lobbig. Helmknopjes vrij. Hokjes der doosvrucht zich met 

 zijdelingsche gaten openend. 



a. Bloemkroon meest klokvormig. Doosvrucht tolvormig . . . Campanula blz. 284. 



b. Bloemkroon stervormig. Doosvrucht prismatisch Specularia blz. 291. 



Voorkomen. Campanula Trachelium , persicifolia en Phyteuma spicatum 

 zijn boschplanten. Jasione montana is een xerophyt, ook Campanula 

 glomerata en rapunculoides naderen daartoe en zoeken vooral kalkhoudenden 

 grond, de laatste komt ook als akker- en ruderaalplant voor. 



Voor akkers, vooral kalkhoudende, zijn bekend de Speculariasoorten, 

 terwijl Campanula rotundifolia en Rapunculus 

 meer de weiden en grazige plaatsen verkiezen. ni tfljfli 



1. Jasione l ) L. 



J. montana-) L Zandblauwtje (fig. 348). 



Deze plant is min of meer behaard. Uit den 

 langen, weinig vertakten penwortel komen meest 

 verscheiden bloeiende en niet-bloeiende, recht- 

 opstaande, hoekige stengels (vaak zijn ook de 

 zijdelingsche opstijgend), die naar beneden be- 

 bladerd en evenals de bladen ruw behaard zijn, 

 naar boven echter kaal en onbebladerd. De 

 bladen zijn tamelijk gaafrandig, aan den rand 

 gekroesd, de onderste zijn langwerpig-omgekeerd 

 eirond, stomp (de wortelbaden zijn gewoonlijk al verwelkt, als de plant 

 bloeit), de overige zijn lancet- tot lijnvormig, aan de randen verdikt, iets spits. 



De bloemen zijn klein, hemelsblauw, zelden wit of roodachtig en staan 

 in met omwindselbladen omgeven hoofdjesachtige schermen. De randbloemen 



Jasione montana 

 Fig. 34S. 



i) van het Grieksche iasis: genezing, waarschijnlijk naar aanleiding van de zacht pur- 

 geerende eigenschappen der plant nl. van Convolvulus sepium, waarvoor vroeger de naam 

 gebruikt werd. -) montana = berg. 



