282 



— CAMPANULACEAE. 



FAMILIE 101. 



zijn 2-slachtig, de schijfbloemen vaak alleen mannelijk. De omwindsel- 

 bladen zijn kleiner dan het hoofdje, eirond, toegespitst, gaafrandig of 

 onduidelijk gekarteld, onbehaard of iets behaard. De kelk (fig. 348) is glad 

 met lijnvormige slippen, die 2 a 3 maal zoo lang als de buis zijn. De 

 bloemkroon is bijna tot aan den voet 5-deelig met lijn-lancetvormige of lijn- 

 vormige, zeer spitse slippen, die eerst aan den top verbonden zijn, doch 

 later van beneden af beginnend, vrij van elkaar komen en dan stervormig 

 uitstaan. Er zijn 5 meeldraden met draadvormige helmdraden en aan den 

 voet verbonden helmknopjes. De stempels zijn 2 in getal, zij zijn kort, 

 opgericht. De doosvrucht is vrij wel bolrond, 2-hokkig, ieder hokje opent 

 zich boven met een klep. en ©©. 3-4,5 dM. Juni— Augustus. 



De bloeiwijze gelijkt veel op die der Compositae, ook lijkt de plant veel 



op een Scabiosa, doch is er dadelijk van 

 te onderscheiden door de smalle , eerst (bijna 

 als bij Vitis) boven verbonden bloemkroon- 

 slippen. 



Biologische bijzonderheden. In de pro- 

 trandrische bloemen (fig. 349) ligt de honig 

 geheel vrij, daar de lijnvormige bloemkroon- 

 slippen bijna tot van den voet gedeeld zijn. 

 De meeldraden zijn aan den voet der helm- 

 knopjes tot een den stijl omgevenden ring 

 vergroeid. De laatste vormt eerst een cylin- 

 drischen borstel, die ten slotte zelfs boven 

 de bloemkroonslippen uitsteekt, eerst later, 

 nadat stuifmeel en veegharen verdwenen 

 zijn , komt de tweedeelige stempel te voor- 

 schijn, zoodat de bloem geheel op kruis- 

 bestuiving is aangewezen. 



De inrichting der bloem komt, wat de 

 wijze van bestuiving betreft, met die der 

 meeste Compositae overeen. Ook hier wor- 



Jasione mcntana 

 Fig. 349. 

 1 voortplantingsorganen van een jon- 



I^SoV^HifttafflS^S^o» den verscheiden bloemen bij het bezoek van 



de er door omsloten stijlborstel te doen 

 zien, 2 dezelfde deelen in een ouderen 

 knop, de helmknopjes hebben hun stuif- 

 meel verloren en afgegeven aan den stijl- 

 borstel, zij zijn ineengeschrompeld, 3 

 bloem in het begin na het opengaan , 

 4 bloem in lateren toestand, de kelk en 



één insect bestoven. 



De plant is geheel xerophytisch gebouwd. 

 Voorkomen in Europa en in Nederland. 

 Op drogen zandgrond komt de plant in 

 bloemkroon zijn weggenomen, vb vrucht- aeheel Europa voor. Bij ons komt zij bijna 



beginsel, k kelk, bk bloemkroon, lid helm- & F J J J 



draden, m stuifmeel, h helmknopjes, st uitsluitend op de heide en in de duinen , 



stijl, v veegharen, st' stempel. , , , , , 



doch daar ook algemeen, voor. 

 Volksnamen. Men noemt de plant in Groningen trommelstokjes, in Twente 

 beverkussen en onweersbloemen en in het Oostelijk deel der Veluwe, Utrecht 

 en op Goeree zandklokje. 



2. Pliytéunia 1 ) L. 



P. spicatum-) L. Rapunzel (fig. 350). 



Deze plant heeft een vleezigen, knolvormigen wortelstok, waaruit een 



J ) van het Grieksche phyteuoo: planten, dus het geplante. De naam had betrekking op 

 den vleezigen wortel der plant, die als veevoeder zou kunnen dienen, doch dan moest de 

 plant door kweeking vermenigvuldigd worden. -) spicatum = aardragend. 



