FAMILIE 101. — CAMPANULACEAE. — 285 



haren het stuifmeel medenemen. Nu eerst opent zich de bloem. De mecl- 

 draden verschrompelen en trekken zich ifi den voet der bloem terug, zoodat 

 bijen, die in de bloem rondkruipen , aan hun lichaam stuifmeel van den 

 stijlborstel ontvangen. Daarna komen de 3 stijltakken open, de binnenzijde 

 van deze draagt de stempelpapillen en komt omstreeks op de plaats te 

 liggen, waar zich eerst de stijlborstel bevond, zoodat nu bij insectenbezoek 

 kruisbestuiving verzekerd is. 



Blijft dit echter uit, dan kan door het omrollen der stijltakken zelfbe- 

 stuiving plaats hebben. Dit omrollen gaat soms zeer ver, want terwijl die 

 takken bij C. Rapunculus 1-1' ._. spiraalwindingen maken, komt het bij 

 C. persicifolia tot P..-2, bij C. patuia en rapunculoides zelfs tot meer dan 

 2 windingen en daarbij wordt door het stempelweefsel het stuifmeel van 

 den stijlborstel aangeraakt. 



Kevers, vliegen en ook vliesvleugeligen uit geslachten, die geen eigen 

 woningen bouwen en ook geen vaste nachtkwartieren hebben, zoeken vaak 

 Campanulabloemen op om te overnachten. De temperatuur is in die bloemen 

 dan ook vaak wel 3° hooger dan die der omgeving. 



Tabel tot het deter mineeren der soorten van het geslacht Campanula. 



A. Bloemen gesteeld, in trossen of pluimen. 



a. Doosvrucht overhangend, zich aan den voet openend. 



aa. Kelkslippen lijn-priemvormig. Wortelbladen meest niervormig-rondachtig of 

 hartvormig-eirond, de bovenste stengelbladen lijnvormig. Bloemen in losse 



pluimen C. rotundifolia blz. 286. 



bb. Kelkslippen lancet- of eirond-lancetvormig. Stengel rechtopstaand, meest on- 

 vertakt. Bloeiwijze meest een smalle, trosachtige pluim, wier hoofdtakken 

 vaak slechts eenbloemig zijn (dan dus een echte tros). 



aaa. Bloeiwijze verlengd, de hoofdtakken in de oksels van schutbladen. 

 Bloemen overhangend. Kelkslippen lancetvormig. Stengel, evenals de 

 bladen, aan weerszijden ruw kort behaard. Tros naar eene zijde gekeerd. 



C. rapunculoides blz. 286. 



bbb. De onderste hoofdtakken der bloeiwijze in de oksels van gewone bladen, 



ver uiteen, de bovenste tot een korten tros (of pluim) opeengehoopt. 



Bloemen afstaand of rechtopstaand. Kelkslippen eirond-lancetvormig. 



Bloemkroon tamelijk groot, gewimperd. 



a. Stengel scherpkantig, evenals de bladen verspreid kort stijf behaard. 

 Onderste bladen hartvormig-eirond. Blóemtakken 1- tot 3-bloemig. 

 Bloemstelen aan den voet met 2 schutblaadjes. 



C. Trachelium blz. 287. 



§. Stengel rond, boven stompkantig, kaal. Bladen aan weerszijden 



verspreid zacht behaard. Blóemtakken 1-bloemig, onder het midden 



met 2 schutblaadjes C. latifolia blz. 288. 



b. Doosvrucht rechtopstaand, boven het midden of aan den top zich openend. 



aa. Bloemen vrij groot, in meestal veelbloemige, losse pluimen. Kelkbochten 

 stomp. Bloemkroon trechtervormig of cylindrisch-klokvormig. 

 aaa. Pluim afstaand, bijna scherm-pluimvormig. Zijdelingsche bloemstelen 



boven het midden met 2 schutblaadjes C. patuia blz. 289. 



bbb. Pluim smal, met korte, schuin opstaande takken of bijna trosvormig. 

 Zijdelingsche bloemstelen dicht bij den voet met 2 schutblaadjes. 



C. Rapunculus blz. 289. 

 bb. Bloemen groot, in armbloemige trossen. Kelkbochten spits. Bloemkroon wijd 

 klokvormig (even breed als lang). Stengel rechtopstaand, meest onvertakt. 

 Onderste bladen langwerpig-wigvormig, in den bladsteel versmald, stengel- 

 bladen lancet- tot lijnvormig. Zijdelingsche bloemstelen aan den voet met 2 

 schutblaadjes C. persicifolia blz. 290. 



B. Bloemen zittend, tot eind- en okselstandige hoofdjes opeengehoopt. Stengel meest niet 

 vertakt, min of meer grijs kort behaard. Bloemkroon aan den rand meest behaard. 

 Onderste bladen iangwerpig-eirond tot langwerpig-lancetvormig met afgeronden of hart- 



