296 



CUCURBITACEAE. 



FAMILIE 103. 



Bryonia dioica 



Fig. 366. 



a tak met vruchten. 



knolvormig opgezwollen, vleezig, witachtig en riekt bij het opensnijden 

 eigenaardig, doch niet onaangenaam. De stengels zijn zeer lang, dun, 



hoekig, kaal of kortbehaard en klimmen 

 door spiraalvormig gewonden, meest 

 enkelvoudige ranken, die tegenover de 

 bladen staan. De bladen hebben een 

 hartvormigen voet, zijn handlobbig met 

 3-7 spitse, bochtig getande lobben. 



De vrouwelijke bloemen staan in bijna 

 zittende schermvormige pluimen , de 

 mannelijke vormen ook dergelijke bloei- 

 wijzen , die echter langgesteeld en grooter 

 zijn. De kelk der vrouwelijke bloemen 

 is half zoo lang als de bloemkroon en 

 heeft driehoekige slippen. De bloem- 

 kroon is geelachtig-wit, diep 5-deelig. 

 De stijlen zijn 3-spletig of -deelig met 

 ruw behaarde stempels. Bij de vrouwe- 

 lijke plant zijn de bloemstelen en bloem- 

 kronen aan den rand verspreid kortbe- 

 haard. De vrucht is een bes, zij is 5-8 

 mM in middellijn, kersrood, 3-hokkig, 

 bolrond, glad, rechtopstaand, met een 

 onaangenaam riekend sap en 4-6 ellip- 

 tische zaden. 24-36 dM. 1\. Juni— Sep- 

 tember. 



De plant is vergiftig, zij bevat een zeer bittere, purgeerende stof, de 

 bryonine en is wel als geneesmiddel gebruikt. 



Biologische bijzonderheden. De mannelijke bloemen zijn dubbel zoo groot 

 als de vrouwelijke en ontvangen dan ook gewoonlijk het eerst bezoek van 

 insecten. In de bloemen wordt honig afgescheiden door den bodem van 

 een naakte, vleezige nap, die door vergroeiing van de onderste deelen van 

 kelk en bloemkroon is ontstaan. 



De vrouwelijke bloemen vallen door hare groenachtige kleur wel niet 

 zeer op, te meer niet, omdat zij vrij wel tusschen de bladen verscholen 

 zitten, maar door haar, al is het vrij zwakken, geur weten de insecten ze 

 toch wel te vinden. Trouwens is bij deze plant ook parthenogenesis, d. i. 

 ontwikkeling van het eitje tot zaad, zonder inwerking van het stuifmeel, 

 waargenomen. Volgens sommigen komen uit zulke zaden alleen manne- 

 lijke planten. 



In de mannelijke bloemen (fig. 367) buigen zich de meeldraden zoo naar 

 binnen , dat zij de nap geheel bedekken. Tusschen de meeldraden loopen 

 3 smalle, behaarde spleten, die zijdelingsche toegangskanalen naar den 

 honig vormen en van boven is er een vierde spleet. De helmknopjes 

 springen zijwaarts en van boven open, dus met een krom loopende spleet, 

 zoodat een insect, dat honig zuigt of aan de onderzijde van zijn lichaam 

 of aan beide zijden van den kop stuifmeel ontvangt en dit bij het bezoek 

 eener vrouwelijke bloem aan de stempels afgeeft, die in deze bloemen zoo 

 liggen, dat aanraking verzekerd is. 



Als bezoeker wordt vooral genoemd Anthrena florea, die bijna uitsluitend 

 de bloemen dezer plant bezoekt. 



