FAMILIE 104. 



— RUBIACEAE. — 



301 



glad, doch beneden een weinig ruw is. Meestal zitten de omgekeerd eironde zaadlobben 

 nog aan den stengel. De bladen zijn van onderen en aan den rand ruw, de onderste zijn 

 omgekeerd eirond en zitten In kransen van 4, de bovenste 

 zijn lijn-lancetvormlg, 1-nervig en zijn in kransen van 6-8 

 gezeten. 



De bloemen zijn bijna zittend en vormen een eindellngsch 

 scherm, waarbuiten het omwindsel , dat uit lijnvormige 

 schutbladen bestaat, die aan den rand borstelige, lange, 

 witte haren hebben, uitsteekt. Zij zijn blauw, klein en 

 rieken niet. De bloemkroon is buis-trechtervormig met 

 een buis, die langer is dan de 4-spletige zoom. De vrucht 

 (fig. 372) is groot, kaal en glad. 0. Tot3dM. Mei , Juni. 



De plant gelijkt op Sherardia arvensis, doch verschilt 

 er van o. a. door de dicht witborstelige schutbladen. Ook 

 is de stengel bij Sherardia rechtopstaand, de bladen 

 loopen daar in een stekelpunt uit en de bloemen zijn daar 

 lila- tot lichtrose, terwijl de vruchten er door den kelk 



gekroond Zijn. Asperula arvensis 



Fig 372 

 Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt 



in Zuid-Europa op bouwland voor en is bij ons aangevoerd bij Wolvega, Rotterdam, 



Dordrecht, Middelburg, Tilburg, Maastricht, Halfweg en Amsterdam. 



A. odorata ! ) L. Lieve-vrouwenbedstroo (fig. 373). 



Dé plant wordt gedroogd zwart en is dan zeer welriekend. Zij heeft een 

 dunnen wortelstok, die lang uitlooperachtig kruipt. 

 De stengels zijn dun, rechtopstaand, vierkantig, 

 kaal (alleen met een ring van korte borstels onder 

 de bladkransen). Zij hebben meest alleen aan 

 den voet niet bloeiende takken, die later gaan 

 liggen en den indruk van een kruipenden stengel 

 geven. De bladen staan in kransen van 6-8, 

 zijn 2-4 cM lang en 5-10 mM breed, aan den 

 rand ruw door naar voren gerichte stekels, stekel- 

 puntig. De onderste zijn spatel-, de bovenste 

 lancetvormig. 



De bloemen zijn wit en staan in bijschermen, 

 die een eindelingsche, korte, ijle, onbebladerde 

 pluim vormen. De schutblaadjes zijn lijnvormig 

 en ontbreken vaak bij de bovenste takken. De 

 kelk is hoogstens als een rand aanwezig en is, als de vrucht rijp is, ver- 

 dwenen. De bloemkroon is trechtervormig, haar buis is iets langer dan de 

 4-spletige zoom, die uit langwerpige, stompe, naar boven iets uitgeholde 

 slippen bestaat. De vruchten (fig. 373) zijn bolrond, stijf harig, aan den 

 top met zwarte, hakige borstels bezet. 1,5-3 dM. 4- Mei, Juni. 



Om den aangenamen geur, vooral van de gedroogde plant, wordt deze 

 voor meiwijn gebruikt. Vroeger was zij ook een geneesmiddel. 



Biologische bijzonderheden. De plant riekt sterk naar cumarine en is 

 daardoor beschut tegen het opeten door dieren, de bloemen hebben den- 

 zelfden geur en lokken daardoor insecten. Zij vallen, hoewel klein, vrij 

 sterk op door de kleur en door het vereenigd zijn tot bloeiwijzen. Zij 

 bergen honig in den voet der 2 mM diepe kroonbuis en worden vooral 

 door verschillende vliegensoorten bezocht. Bij het bezoek van insecten is 



Asperula odorata 

 Fig. 373. 



!) odorata = welriekend. 



