302 



— RUBIACEAE. — 



FAMILIE 104. 



kruis- en zelfbestuiving mogelijk en spontane zelfbestuiving kan plaats heb- 

 ben door neervallend stuifmeel. 



De vruchtjes zijn van weerhaakjes voorzien en kunnen door voorbij- 

 loopende dieren verspreid worden. 



De plant is een echte boschplant, die vooral op den humusrijken bodem 

 van beukenbosschen voorkomt en evenals de meeste boschplanten een sterk 

 vertakten wortelstok bezit. Zijn in schaduwrijke bosschen de bladen donker- 

 groen, zij worden bij het vellen van die bosschen in het licht bleeker, 

 doordat het bladgroen door het sterke licht ontleed wordt. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 in bosschen voor. Bij ons is zij zeer zeldzaam. Op het loss in Zuid- 

 Limburg komt zij vrij veel voor, op andere plaatsen echter weinig en mis- 

 schien is zij daar ook nog wel verwilderd. 



Volksnamen. De naam lieve-vrouwenbedstroo is het meest algemeen. In 

 Groningen noemt men haar kom lok mij de vint, in Twente meikruid, bij 

 Nijmegen en in Noord-Limburg waldmeester, op Walcheren bedstroo, in 

 Zeeuwsch-Vlaanderen toenka. 



3. Rübia 1 ) Tm. 



R. tinctórum -) L Meekrap (fig. 374). 



Deze plant is onbehaard en heeft een kruipenden, sterk vertakten wortelstok, waaruit 



kruidachtige, vertakte, vierkante stengels komen, die aan de kanten ruw zijn door rugwaarts 



gerichte stekels. De stengels liggen, als zij door middel 

 hunner stekels geen steun kunnen vinden, anders zijn zij 

 rechtopstaand. De bladen zijn vrij groot, lancetvormig, 

 eennervig, zij hebben van onderen een sterk tevoorschijn 

 tredend adernet en zijn aan den rand en vaak ook aan de 

 nerf van onderen ruw door rugwaarts gerichte stekels. De 

 onderste stengelbladen staan in kransen van 4, de hoogere 

 echter van 6. 



De bloemen vormen eind- en okselstandige bijschermen, 

 die tot een bebladerde pluim zijn vereenigd. De kelk ont- 

 breekt of is weinig ontwikkeld. De bloemkroon is klok- 

 stervormig, geelgroen, meest 5-(soms 4-)spletig met aan 

 den top iets naar binnen gebogen, puntige of genaaide 

 slippen. Meeldraden zijn er 5 of 4, met langwerpig-Iijn- 

 vormige helmknopjes. De stempels zijn knotsvormig. De 

 vrucht (fig. 374) is vleezig, eerst rood, later zwart, bijna bol- 

 rond, zoo groot als een erwt en is meestal uit een vrucht- 

 blad ontstaan, zelden uit 2, die zich dan niet bij rijpheid 

 scheiden. 6-9 dM. y.. Juni, Juli. 

 De plant werd vroeger vooral gekweekt om de roode kleurstof, die uit den wortelstok 



werd verkregen. 

 Biologische bijzonderheden. De stengels zijn in staat om te klimmen , door middel 



hunner stekels. 

 De bloemen vallen, al zijn zij ook tot vrij groote bloeiwijzen vereenigd, door de kleur 



weinig op. De stempels staan er in iets onder de helmknopjes, zoodat dan ook spontane 



zelfbestuiving regel is. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. In het wild groeit de plant in Zuid-Europa. Zij 



werd vroeger bij ons veel gekweekt, vooral in Zeeland en op de Zuid-Hollandsche eilanden, 



doch sedert men de kleurstof in den wortelstok aanwezig, kunstmatig heeft leeren bereiden, 



is de kweeking sterk achteruit gegaan. Zij is vroeger verwilderd gevonden bij Noordwijk, 



op Schouwen, Zuid-Beveland, bij Zierikzee, Dirksland en in Zeeuwsch-Vlaanderen, maar 



nu niet meer. 



Rubia tinctórum 

 Fig. 374. 



! ) van het Latijnsche rubeo: rood zijn, om de kleur van den wortel. 

 -) tinctórum = verf. 



