FAMILIE 107. VALERIANACEAE. — 323 



Familie 107. Valerianaceae D.C. Valeriaanachtigen. 



Kruidachtige planten. Bladen zonder steunbladen. Bloemen meest klein , 

 in bijschermen, tweeslachtig, tweehuizig of veeltelig, regelmatig of sym- 

 metrisch. Kelkzoom onduidelijk getand of ten slotte een gevinde haarkroon 

 vormend. Bloemkroon eenbladig, trechtervormig, vaak met een bult of 

 spoor, met 5-spletigen zoom. Meeldraden 1-4 (meest 3), aan den voet der 

 kroonbuis ingeplant. Vruchtbeginsel onderstandig, 3-hokkig, slechts het 

 zijdelingsche hokje met 1 hangend zaadje, de beide andere ledig, ver- 

 dwijnend of opgezwollen. Stijl naar boven vaak 3-deelig. Vrucht noot- 

 achtig. Zaden zonder kiemwit. Kiem recht. 



Biologische bijzonderheden. Het vereenigd zijn der bloemen tot bijschermen 

 maakt de kleine bloemen meer opvallend. De honig wordt afgescheiden en 

 geborgen in den knobbel aan den voet der bloemkroonbuis. Meest is 

 kruisbestuiving door dichogamie verzekerd, soms ook door het tweehuizig 

 zijn der plant. Soms zijn zij echter homogaam. 



Tabel tot het d e t e r m i n e e r e n der geslachten der Valerianaceae. 



A. Kelkzoom aan de bloem opgerold, aan de vrucht tot een gevinde haarkroon uitgespreid. 

 Bloemkroon trechtervormig, aan den voet met een knobbel. Meeldraden 3. Vrucht 

 1-hokkig Valeriana blz. 323. 



B. Kelkzoom aan de bloem niet opgerold. Bloemkroon trechtervormig, zonder knobbel. 

 Meeldraden 3. Vrucht behalve uit het vruchtbare hokje uit 2 ledige hokjes bestaand. 



Valerianella blz. 326. 



Verspreiding. De Valerianasoorten groeien op vochtige plaatsen , de 

 Valerianellasoorten zijn akkeronkruiden. 



1. Taleriana l ) Tra. Valeriaan. 



Kelkzoom naar binnen tijdens den bloeitijd opgerold, daarna zich uit- 

 spreidend als een gevinde haarkroon. Bloemkroon bijna regelmatig, zonder 

 spoor, doch met een bult aan den voet. Meeldraden 3. Vrucht eenhokkig, 

 samengedrukt, op de eene vlakte hol met een zwakke richel, op de andere 

 vlakte bol met 3 richels. 



Bloemen rosé, wit of geelachtig, in bijschermen, die tot dichte tuilen 

 vereenigd en van schutblaadjes voorzien zijn. Bladen gaaf, getand of 

 gevind, de wortelbladen gesteeld. Overblijvende planten met ronde, holle, 

 onbehaarde stengels en een meest sterk riekenden wortelstok. 



Biologische bijzonderheden. De planten worden niet door slakken gegeten. 



De teere veertjes op de vrucht vormen een valscherm, dat tevens tot 

 verspreiding door den wind dient. Die verspreiding geschiedt alleen bij 

 droog weer, want in vochtige lucht is het valscherm opgerold. 



Tabel tot het determineeren der soorten van het geslacht Valeriana. 



A. Bladen alle oneven gevind. Bloemen tweeslachtig. 



a. Blaadjes 15-21. Wortelstok kort, meest met korte uitloopers. V. officinalis blz. 324. 

 O. Blaadjes 9-11. Wortelstok met lange uitloopers V. excelsa blz. 325. 



B. Bloemen veeltelig, n.1. op verschillende exemplaren drieërlei. 1° Bloemkroon groot. 

 Meeldraden goed ontwikkeld. Vruchtbeginsel en stempel onontwikkeld. 2° Bloemkroon 



') Volgens sommigen van het Latijnsche valere: gezond zijn, om de geneeskrachtige 

 eigenschappen van eenige soorten, volgens anderen naar den Romeinschen geneesheer 

 Plinius Valerianus. 



21* 



