324 



— VALERIANACEAE. 



FAMILIE 107. 



slechts half zoo groot. Helmknopjes vaak onvolkomen. Stijl korter dan de bloemkroon 

 met 3-5-spletigen stempel. 3" Bloemkroon nog kleiner. Stijl even lang als of langer 

 dan deze, overigens als 2". De 2e en 3e vorm dragen vrucht. Bijl" is het bijscherm 

 losser dan .bij de andere. Wortelstok kruipend. Wortelbladen rondachtig-eirond tot 

 elliptisch. Bovenste stengelbladen meest 7-tallig vindeelig .... V. dioica blz. 325. 



V. officinalis ] ; L. Valeriaan (fig. 400). 



Deze plant is levendig groen , glad of behaard. Zij heeft een korten , 

 sterk riekenden wortelstok, waaruit meest uitloopers komen, die eindigen 



in een roset van bladen met tal van smalle blaadjes. 

 Er zijn 1 of meer vrij krachtige, rechtopstaande, 

 gegroefde, holle stengels, die al of niet vertakt 

 zijn en beneden verspreid behaard, doch in de 

 knoopen dicht wit behaard zijn. De bladen staan 

 tegenover elkaar, zijn alle oneven gevind met 13-21 

 eironde tot lancetvormige, gave of oppervlakkig 

 getande blaadjes. De onderste zijn min of meer 

 gesteeld, de bovenste zittend. Bij de bovenste 

 bladen zijn de blaadjes lijnvormig, gaafrandig. 



De bloemen zijn vereenigd tot min of meer ineen- 

 gedrongen bijschermen, die samen een vrij dichte 

 tuil vormen. Onder alle vertakkingen staan lijn— 

 lancetvormige, behaarde, aan den rand witvliezige 

 en gewimperde schutblaadjes, terwijl onder iedere 

 bloem nog 2 lancetvormige, spitse schutblaadjes staan, die korter zijn dan 

 de bloemen. De kelkbuis vormt een nauwelijks bemerkbaren, ingerolden 

 rand, die zich bij de rijpende vrucht ontwikkelt tot een uit vederachtige, 

 naar buiten gebogen haren gevormde haarkroon. De bloemkroon is licht- 

 rood, sterk riekend, trechtervormig en heeft een 5-deeligen zoom met 

 stompe, gelijke slippen. De vrucht (fig. 400) is onbehaard, wordt naar 

 boven spits uit een ronden voet, is ovaal-langwerpig en aan de eene zijde 

 bol met 3 verheven richels, aan de andere zijde hol, met zwakke, uit- 

 stekende kiel. Zij is bruin , eenzadig en springt 

 niet open. 6-9 dM. 4- (Mei) Juni— September. 

 De variëteit |3. angustifólia '-) Tausch (= 

 5. minor 3 ) Koch.) is kleiner en sterker behaard. 

 De blaadjes zijn smaller, lijn-lancetvormig, 

 vaak. althans aan de hoogere bladen, gaaf- 

 randig. De bijschermen zijn kleiner, meer 

 ineengedrongen. De wortelstok heeft geen 

 uitloopers en vormt maar een stengel. 



Biologische bijzonderheden. De geur der 

 plant, die veroorzaakt wordt door valeriaan- 

 zuurverbindingen, maakt dat zij door vele 



Valeriana officinalis 

 Fig. 400. 



Valeriana officinalis 

 Fig. 401. 

 1 bloem in het begin van den bloei, 

 de met stuifmeel bedekte helmknopjes 

 li steken boven de bloemkroon uit, 

 de onontwikkelde stempel s staat zij- 

 waarts, 2 bloem in een lateren toe- 

 stand, de helmknopjes hebben hun Hi PrPn wordt versmaad 

 stuilmeel verloren en staan zijwaarts, U 

 de stempel steekt recht boven uit de 

 bloem. 



De bloemen (fig. 401) vallen op door den 

 geur en door het vereenigd zijn tot groote 

 bloeiwijzen. De kroonbuis is 4-5 mM lang met een hollen knobbel dicht 

 bij den voet, waar zich de nectariën bevinden en ook de honig bewaard 



] ) officinalis = geneeskrachtig. -) angustifólia = smalbladig. 



; ) minor = klein. 



