326 



— VALERIANACEAE. 



FAMILIE 107. 



de bovenste met 5-9 lijnvormig-langwerpige, iets getande slippen, waarvan 



de eindelingsche grooter is. 

 De bloemen zijn veeltelig, zij hebben een kelkzoom, die eerst slechts 



een kleine verhevenheid is, doch later uitgroeit 

 tot een vedervormige haarkroon. De bloemkroon 

 der grootere, mannelijke bloemen is meest wit, 

 die der middensoort bloemen en van de kleinste 

 rosé. De mannelijke bloemen vormen lossere 

 bijschermen, de vrouwelijke samengedrongen 

 bijschermen, die een soort tuil vormen (aan den 

 voet der bloemen staan 2 bijna even groote 

 lancetvormige schutblaadjes). De stijl is bijna 

 knotsvormig met iets gespleten stempel. De 

 vrucht (fig. 403) is meest kaal , ovaal en bevat 

 een ongelijk zeskantig zaad. 1,5-3 dM. ij- 

 April, Mei. 



Biologische bijzonderheden. Daar de manne- 

 lijke bloemen grooter zijn dan de vrouwelijke, 

 steeds het eerst door insecten bezocht, die kruisbe- 

 Aangezien de bloemkroonbuis hoogstens 3 mM lang is, 

 kunnen ook insecten met korte slurven honig krijgen. Op eenzelfde plaats 

 openen zich de stamperbloemen 3 a 5 dagen voor de meeldraadbloemen. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt vooral in Midden- 

 en Noord-Europa in vochtige weiden, moerassige bosschen en in duinpannen 

 voor en is bij ons vooral op zandgrond, vrij algemeen. 



Valeriana dioica 

 Fier. 403. 



worden deze bijna 

 stuiving bewerken. 



2. Yalerianélla ' ) Tra. Veldsla. 



Kelkzoom rechtopstaand, blijvend, soms aangroeiend, met 1 of meer 

 tanden of bijna ontbrekend. Bloemkroon met 5 bijna gelijke lobben, met 

 korte buis, zonder spoor of knobbel. Meeldraden 3, geheel vrij. Vrucht 

 met 3 hokjes, waarvan 2 ledig blijven, gekroond door den kelkzoom, 

 zonder haarkroon. 



Bloemen blauwachtig wit, zeer klein, sommige alleenstaand in de oksels 

 der bovenste gaffeltakken , andere aan den top der takken in opeenge- 

 drongen kleine bijschermen , die van behaarde schutbladen zijn voorzien. 

 Onderste bladen in een roset, omgekeerd eirond, gaaf, de bovenste lang- 

 werpig-lancetvormig, soms getand of vindeelig aan den voet, geelachtig 

 groen. Planten teer, eenjarig met gaffelvormig vertakten stengel met uiteen- 

 staande takken. 



Biologische bijzonderheden. In de zeer weinig opvallende, kleine bloemen 

 wordt door een verwijding aan den voet der kroonbuis honig afgescheiden. 

 Valerianella olitoria en V. Morisonii zijn homogaam en de stempels staan 

 lager dan de meeldraden, zoodat spontane zelfbestuiving plaats heeft en 

 waarschijnlijk bij het bezoek van insecten (kevers) ook kruisbestuiving. 

 V. carinata en V. rimosa zijn proterogynisch. De stijl staat, als de bloem 

 zich opent, zoo, dat de insecten er langs moeten. Later, als de helm- 

 knopjes stuifmeel ontlasten , kromt zich de stijl naar beneden of terzijde en 



*) verkleinwoord van Valeriana, dus kleine valeriaan. 



