FAMILIE 108. DIPSACAGEAE. — 331 



Zuid-Europa voor en is hij ons, aangevoerd, gevonden op een mei sumacafval bemest 

 klaver land hij Apeldoorn en hij 's-Hertogenbosch. 



Familie 108. Dipsacaceae D. C. Kaardeachtigen. 



Kruidachtige, vertakte planten. Bladen tegenoverstaand, zonder steun- 

 bladen. Bloemen purper, blauw, wit of geel, iets onregelmatig, meest 

 klein , in aren of hoofdjes. Schutbladen der onderste bloemen een omwindsel 

 vormend, dat uit vrije of aan den voet vergroeide bladen bestaat. De 

 onderste schutbladen van het omwindsel vaak zonder bloemen in hunne 

 oksels, de schutbladen van de andere bloemen van het hoofdje vaak ont- 

 wikkeld tot zoog. strooschubben. Bloemen 2-slachtig, ieder van een kelk- 

 achtig omwindsel voorzien, het zoog. kelkje, de eigenlijke kelk aan den 

 top halsvormig vernauwd, verder schotelvormig verbreed en getand of in 

 naalden uitloopend. Bloemkroon bijna 2-lippig, 5-spletig of door versmel- 

 ting der beide bovenste slippen 4-spletig, de randbloemen vaak stralend. 

 Meeldraden 4 (de achterste 5 e ontbrekend). Vruchtbeginsel onderstandig, 

 1-hokkig met 1 eitje. Stijl met 1 of 2 stempels. Vrucht droog, eenhokkig, 

 gekroond door den kelk en omgeven door het blijvende kelkje. Zaad 

 hangend. Kiem in de as van een weinig ontwikkeld, vleezig kiemwit liggend. 



Biologische bijzonderheden. Bij de meeste Dipsacaceae komen vijlachtige 

 haren voor, die de planten tegen slakkenvraat beschutten. 



De vereeniging der bloemen tot groote schijnbloemen maakt ze sterker 

 opvallend en daardoor de kans op insectenbezoek grooter. De bloemen 

 zijn sterk protrandrisch, dus. op kruisbestuiving aangewezen. De honig 

 wordt door de oppervlakte van het vruchtbeginsel afgescheiden en in den 

 voet der bloemkroonbuis geborgen. 



Tabel tot het deter mineeren der geslachten der Dipsacaceae. 



A. Kelk bekkenvormig, zonder borstels Dipsacus blz. 331. 



B. Kelkzoom in borstels gedeeld. 



a. Kelkje ongegroefd. Strooschubben ontbrekend. Kelkzoom met 8-16 borstels. Bloem- 

 kroon lila Knautia blz. 334 



b. Kelkje gegroefd. Strooschubben aanwezig. 



aa. Kelkje met groenen zoom. Kelkzoom met 5 borstels. Bloemkroon meest 

 blauw Saccisa blz. 336. 



bb. Kelkje met droogvliezigen zoom. Kelkzoom met 5 of (niet bij onze soort) met 

 10 borstels. Bloemkroon blauw, roodachtig of geelachtig wit. 



Scabiosa blz. 336. 



Verspreiding. Terwijl Succisa pratensis en Dipsacus pilosus meer voch- 

 tige plaatsen en weiden verkiezen , groeien al de andere Dipsacaceae op 

 drogere plaatsen. 



1. Dipsacus : ) Tra. Kaardebol. 



Omwindsel stijf, veelbladig, de blaadjes in 1-2 rijen, gedoomd, langer 

 dan de strooschubben. De laatste hard, stekelpuntig, even lang als of 

 langer dan de bloemen. Kelkje zittend, vierkant, meest met 8 groeven met 

 een korten rand, die gaaf is of 4 korte tanden draagt. Kelk bekkenvormig 



r) van het Grieksche dipsao: ik heb dorst, hetgeen slaat op het verzamelen van regen- 

 water in de bekkens, die door de stengelbladen gevormd worden. 



