332 — DIPSACACEAE. — FAMILIE 108. 



bijna vierkant met gaafrandigen of 4-lobbigen zoom, gewimperd. Bloem- 

 kroon 4-slippig. Stempel ongedeeld. 



Bloemen rosé, lila of wit in bijna bolronde of ovaal-cylindrische hoofdjes. 

 Stengel krachtig, rechtopstaand, vertakt, gegroefd, evenals de onderzijde 

 der middennerven der bladen meest met krachtige, witachtige stekels bezet. 

 Stengelbladen meest stijf en meest van onderen verbonden, gaafrandig, 

 getand of ingesneden. 



Biologische bijzonderheden. De vergroeiing van de voeten der tegenover- 

 staande bladen bij vele soorten doet bekkens ontstaan , waarin zich bij 

 vochtig weer water verzamelt, dat daarin lang blijft staan. Slakken, pisse- 

 bedden enz. worden daardoor verhinderd langs de planten naar boven te 

 kruipen. Of dit water en misschien ook stoffen, die er door den wind 

 ingebracht zijn en daarna in rotting zijn overgegaan , door bijzondere cellen, 

 die in den voet der bekkens zitten, worden opgezogen en zoo de plant ten 

 goede komen, is nog niet geheel zeker, doch wel waarschijnlijk. Uit deze 

 cellen stralen protoplasmadraden uit op dezelfde wijze als dit in de kamertjes 

 bij Lathraea het geval is. Ook is gebleken , dat als men den stengel bij 

 deze planten onder een der waterbekkens afsnijdt en de snijvlakte met lak 

 afsluit, de plant nog een heelen tijd frisch blijft, zoolang er nog water in 

 het bekken is, doch spoedig verwelkt, als men het bekken ledigt. Verder 

 heeft men op het water in zulk een reservoir olie gegoten, zoodat verdam- 

 ping belet werd en toch bleek de hoeveelheid water er in te verminderen. 

 Dit alles wijst er op, dat het water werkelijk wordt opgezogen. 



Tabel tot het determineeren der soorten van het geslacht Dipsacus. 



A. Bloemen in aren, die met een uitstekende, boven de strooschubben uitstekende, bla- 

 den gevormd omwindsel voorzien zijn. Kelkje met 8 groeven. Plant stekelig. Bloem- 

 kroon blauwachtig of wit. Bladen 2 aan 2 verbonden. 



a. Strooschubben langwerpig-omgekeerd eirond, buigzaam, recht, langer dan de bloemen. 

 Stengelbladen langwerpig-lancetvormig, evenals de wortelbladen aan den rand kaal 

 of verspreid stekelig. Omwindselbladen lijn-priemvormig, boogvormig naar boven 

 gekromd • . D. silvester blz. 332. 



b. Strooschubben langwerpig, stijf, aan den top teruggebogen , evenlang als de bloemen. 

 Omwindselbladen lancet-priemvormig, horizontaal afstaand, nauwelijks langer dan 

 de bloemen D. fullonum blz. 333. 



B. Bloemen in bolronde hoofdjes. Omwindselbladen niet boven de strooschubben uit- 

 stekend. Bloemen lichtgeel. Bladen gesteeld, niet verbonden, de onderste langge- 

 steeld, elliptisch, de bovenste met toegespitste eindslip. Hoofdjes voor den bloei 

 knikkend. Omwindselbladen kruidachtig. Strooschubben evenlang als de bloemen. 



D. pilosus blz. 334. 



Volksnamen. De namen distel en kaardebol worden het meest gebruikt. 

 In de Betuwe spreekt men van zuurdijsel. 



D. silvester ') MM. Wilde kaardebol (fig. 411). 



Deze plant heeft een spilvormigen, gelen wortel. De stengel is krachtig, 

 gegroefd, aan de kanten stekelig, hol, verwijderd bebladerd, rechtopstaand, 

 stijf, meest vertakt. De wortelbladen zijn naar den voet versmald, lang- 

 werpig, stomp, gekarteld-gezaagd , kaal of met verspreide stekels aan den 

 rand en op de middennerf, de stengelbladen zijn spits, tegenoverstaand, 

 langwerpig-lancetvormig, met regelmatige, stompe karteltanden bezet, de 

 bovenste zijn aan den voet breed samengegroeid. 



>) silvester = bosch. 



