334 



— DIPSACACEAE. — 



FAMILIE 108. 



0. piiósus') L. Kleine kaardebol (fig. 413). 



Deze plant heeft een rechtopstaanden , hollen, vertakten, gegroefden, 

 beneden borsteligen, hoogerop dunstekeligen stengel. De bladen zijn tegen- 

 overstaand, ovaal of langwerpig, toegespitst, 

 teer, gekarteld-getand, alle gesteeld, flauw ge- 

 naald op de rugnerf. Zij hebben aan den voet 

 der schijf 2 ongelijke , kleine slippen. De bovenste 

 stengelbladen zijn kort gesteeld, 3-deelig met 

 kleine, langwerpige zijslippen en een zeer groote, 

 elliptische tot langwerpig-lancetvormige topslip, 

 zij hebben aan de middennerf slechts haren, zelfs 

 zijn de bovenste geheel kaal. De bladstelen zijn 

 aan de voeten iets vergroeid en kaal. 



De bloemen zijn bleekgeel en staan in bol- 

 ronde hoofdjes van 2 cM middellijn, zij zijn eerst 

 knikkend, later opgericht, zij staan op dicht en 

 stijf behaarde stelen. De omwindselbladen (fig. 

 413) zijn niet stijf, bladachtig, lancetvormig, lang borstelig gewimperd, zij 

 zijn ten slotte teruggeslagen en verschillen maar weinig van de strooschub- 

 ben, alleen zijn ze iets langer. De strooschubben zijn omgekeerd eirond, 

 recht, borstelig gewimperd, evenlang als de bloemen. Het kelkje is gewim- 

 perd door lange, witte stekelharen, het heeft vaak een roodachtige kleur 

 en is evenlang als de bloemkroon. De helmknopjes zijn zwartviolet. De 

 vrucht is vierzijdig, wigvormig. 6-12 dM. ©Q. juli, Augustus. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt vooral in Midden- 

 Europa op vochtige, beschaduwde plaatsen voor. Bij ons is zij nog al in 

 Zuid-Limburg gevonden en verder in vroegeren tijd tusschen Nijmegen en 

 Eist (1833), bij Nijmegen (1834), Zeist (1834) en Schalkwijk (1834). 



Volksnamen. In Zuid-Limburg heet de plant wil kern. 



Dipsacus pilosus 

 Fig. 413. 



2. Knautia -) Conlter. 



K. arvénsis 1 ) Coulter. 



(Scabiósa arvénsis L.). Knautia (fig. 414). 



Deze plant is behaard en heeft een dikken , 

 schuinen of recht naar beneden staanden wortel- 

 stok. De stengel is rechtopstaand, rond, naar 

 boven weinig bebladerd, meest met takken, ieder 

 met 1 hoofdje. Hij is, evenals de gewimperde bladen, 

 grijs door korte haren, bovendien meest van lan- 

 gere, stijve, zelden klierachtige haren voorzien. De 

 bladen zijn tegenoverstaand , doch de onderste 

 vormen een roset, deze laatste zijn gesteeld, lang- 

 werpig-lancetvormig tot vindeelig met grootere eind- 

 slip en lijn-lancetvormige, spitse zijslippen. De 

 bovenste bladen zijn vinspletig met lancetvormige 

 zijslippen en een grootere, vrij vaak iets getande 

 eindslip. De bloemstelen zijn niet of weinig klier- 

 achtig, lang behaard, gemengd met een kort en gekroesd dons. 



Knautia arvénsis 

 Fig. 414. 



') pilOSUS : 



'•) arvénsis 



behaard. 

 : veld. 



-') naar C. Knaut, een Duitser! plantkundige, f 1716. 



