FAMILIE 108. — DIPSACACEAE. — 335 



De bloemen staan in halfbolronde hoofdjes mei een veelbladig, blad- 

 achtig omwindsel van in vele rijen staande enkelvoudige, lancetvormige , 



niet stekelige blaadjes, die korter zijn dan de bloemen. De gemeenschap- 

 pelijke bloembodem is ruw behaard, /onder strooschubben. Het kelkje is 

 kort gesteeld, samengedrukt vierkant, ruw behaard, niet gegroefd, kort 

 4-tandig. De kelkzoom is bekken vormig , half zoo lang als de vrucht, meest 

 8-tandig. De tanden loopen in naalden uit, die half zoo lang als de vrucht 

 zijn (fig. 414). De bloemkroon is 4-spletig, lila, zelden wit of geelachtig 

 wit, de bloemkronen der randbloemen zijn stralend. 1,5-6 d.M. U. (.Wei) 

 Juni — Herfst. 



Als variëteiten komen voor: 



'-. integrifólia ') \V. et Grab. met ongedeelde, langwerpig-lancetvormige, 

 bijna of geheel gaafrandige bladen en bleekroode bloemkronen. 



y. glandulifera -) Koch. met stelen der hoofdjes, die rijk met klierharen 

 bezet zijn , terwijl alle bladen vindeelig zijn. 



Biologische bijzonderheden. Aangezien de buitenste bloemkronen grooter 

 zijn, wordt de bloeiwijze sterk in het oog vallend. De bloemkroonbuis is 

 4-9 mM lang, de honig is toegankelijk ook voor insecten met korte slurven. 



Men vindt planten met 2-slachtige bloemen, maar er zijn er ook, die slechts 

 in schijn tweeslachtige, doch in werkelijkheid vrouwelijke bloemen hebben. 



De bloemen (fig. 415) zijn protrandrisch. Eerst steken de meeldraden er 

 uit met opengesprongen helmknopjes en wel ont- 

 wikkelen zich deze na elkaar, zoodat deze toestand 

 verscheiden dagen achtereen duurt. Daarna vallen 

 de helmknopjes af en nu komt de stijl evenver 

 uit de bloemen steken als vroeger de meeldraden. 

 Hoewel de bloemen van het hoofdje verschillend 

 in ouderdom zijn, begint de strekking der stijlen 

 eerst als alle meeldraden hun stuifmeel verloren 

 hebben , zoodat het dan geheel vrouwelijk is ge- 

 worden. Het spreekt van zelf, dat bij deze inrich- Knautia arvensis 

 ting de bloemen geheel zijn aangewezen op kruis- Fig. 415. 

 bestuiving door insecten. Als bezoeker is vooral beU^fden^oeS 2SI- 

 waargenomen Anthrena hattorfiana, die bijna uit- zelfde later 



' * •» s stempel, o nog in de bloem 



sluitend naar deze bloemen vliegt. ingesloten, c opengesprongen, 



c n . , . , d uitgebloeide meeldraden. 



hen zwam , Peronospora violacea , is op deze 

 plant waargenomen. Deze veroorzaakt in de bloemen vulling van deze, 

 doordat n.1. de meeldraden in bloembladen veranderen. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 op bouwland, aan dijken en wegen en in droge weiden voor. Bij ons is 

 zij vrij algemeen doch alleen op zandgrond, ook in de duinen gevonden, 

 doch ook in Zuid-Limburg. Op veengrond is zij niet aangetroffen. De var. 

 (S. is bij Overveen, Noordgauwe, Valkenburg, Oud-Yalkenburg en Venlo 

 gevonden, de var. 7. bij Zwolle en bij Elspeet. 



Volksnamen. In Salland heet de plant soldatenknoopjes, in Kennemerland 

 honigbloem, in Noord-Limburg wilde aster en in het Westelijk deel van 

 Noord-Brabant luizebloem. 



') integrifólia = gaafbladig. -> Jandulifera — klierdragend. 



