336 



D1PSACACEAE. — 



FAMILIE 108. 



Succisa praténsis 

 Fig. 416. 



3. Succisa ') Vaill. 



S. praténsis-) Mnch. Blauwe knoop (fig. 416). 



Deze plant is al of niet behaard. Zij heeft een korten, schuinen wortel- 

 stok zonder uitloopers, die aan den voet als afgesneden is. De stengel is 

 rond, draagt 2 a 3 paar vrij ver van elkaar staande bladen, is niet vertakt 



of uit de oksels der bovenste bladen komen 

 1-hoofdige takken (zoodat de plant dan 3 hoofdjes 

 draagt). Hij is beneden meest met naar beneden, 

 boven met naar boven aangedrukte stijve haren 

 bezet en onder de hoofdjes dicht behaard. De 

 bladen zijn tegenoverstaand, gesteeld, gewim- 

 perd, behaard of kaal, ongedeeld. De wortel- 

 bladen zijn langwerpig- of rondachtig-ovaal, 

 gaafrandig of zwak getand, de stengelbladen zijn 

 lancetvormig, vaak getand, bijna zittend. 



De bloemen zitten in half bolronde, tijdens den 

 vruchttijd bolronde hoofdjes, zij staan op be- 

 haarde stelen. De algemeene bloembodem is 

 •met niet stekelige strooschubben bezet. Het om- 

 windsel is veelbladig, bestaat uit 2-3 rijen van 

 lancetvormige of eirond-Iancetvormige, toegespitste, behaarde blaadjes, die 

 vrij of soms tot het midden vergroeid zijn en korter dan of even lang zijn 

 als de bloemen. De strooschubben zijn lancetvormig, spits en gewimperd. 

 Het kelkje is zittend, ruw behaard , bladachtig met 8 doorloopende groeven, 

 het loopt uit in 4 opgerichte, eironde, spitse en stekelpuntige slippen. De 

 kelkzoom is schotelvormig en loopt in 5 zwarte naalden uit, die 2 maal 

 zoolang zijn als de slippen van het kelkje. De bloemkroon is blauw, zelden 

 roodachtig of wit, niet stralend en heeft 4 gelijke slippen. De stempel is 

 uitgerand, de vrucht behaard. 3-9 dM. 2L. Juli— September. 

 De variëteit ,5. pinnatifida ) Hsm. heeft vindeelige bladen. 

 Biologische bijzonderheden. De inrichting der bloemen met het oog op 

 de bestuiving is geheel als bij Knautia arvensis. Ook hier komen weer 

 bloeiwijzen met vrouwelijke bloemen voor. Vooral Anthrena marginata 

 schijnt bij voorkeur deze bloemen te bezoeken. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 in weiden en vochtige bosschen voor. Bij ons is zij vrij algemeen , op 

 sommige plaatsen zelfs algemeen. Zij komt het meest op zandgrond, ook 

 in de duinen voor. De var. ,3. is bij Haren gevonden. 



Volksnamen. In Friesland , Twente en Noord-Limburg is de naam blauwe 

 knoop in gebruik, in de Graafschap Zutphen heet zij trommelstok. Ook 

 wordt de naam duivelsbeet gebruikt, die in verband staat met den afge- 

 knotten wortelstok, die door den duivel zou zijn afgebeten, omdat deze 

 boos was, dat de wortel de eigenschap bezat, blindheid te genezen. 



4. Scabiösa 4 ) Trn. 

 S. Columbaria"') L. Duif kruid (fig. 417). 



Deze plant is min of meer behaard en heeft een vertakten, meest recht 



] ) van succido: van onderen afsnijden, naar den van onderen als afgesneden wortelstok. 

 -) praténsis = weide. :! ) pinnatifida = vinspletig. l ) van scabiosus: schurftig, omdat 

 S. Columbaria als geneesmiddel van schurft werd gebruikt. 5) Columbaria = duifaclitig. 



