FAMILIE 109. — COMPOSITAE. — 341 



Ingeplant Haarkroon enkelvoudig of dubbel, door den uitstekenden rand der vrucht om- 

 geven. Planten niet distelachtig. 



Qesl. Cruplna, Serratula, Centaurea, Cnicus, Carthamus, 



Onderfamilie 2. Li^uliflorne l.ess. 

 Groep 1. Ciehorieae Vain. 

 Stijl cyllndrlsch, niet knoopig verdikt en niel «deed. Stljltakken cylindrisch, behaard, 

 meest teruggekromd , stomp. Stempelstrepen niel ovei 



het midden komend, niet samenvloeiend (hg. 421). 

 Ondergroep I. Cichoriinae H o f f m. 

 Kelkzoom ontbrekend of uit korte, smalle, vrije of 

 kroonvormig vergroeide sehubbetjes, zelden uit eenige 

 borstels bestaand . bij de randstandige bloemen niet zelden 

 verschillend van die der middelste bloemen, bij de laatste 

 echter nooit uit gevederde borstels bestaand. 



Gesl. Cichorium, Lampsana, Arnoseris. Fig. 421. 



( mdergroep 2. L e o n t o d o n t i n a e Schuit z. 

 Kelkzoom van alle of althans der middelste bloemen uit gevederde, vaak aan den voet 

 verbreede borstels bestaand. 

 Gesl. Thrincia, Leontodon, Picris, Helminthia, Hypochoeris, Tragopogon, Scorzonera. 



Ondergroep 3. Crepidinae H o f f m. 

 Kelkzoom van alle vruchten uit gladde of ruwe borstels bestaand. Algemeene bloem- 

 bodem (bij de inlandsche geslachten) vlak en kaal. 



Gesl. Chondrilla, Taraxacum, Prenanthes, Lactuca, Mulgedium, Sonchus, Crepis, 



Hieracium. 



Biologische bijzonderheden. Bij deze familie zijn bijna steeds vele kleine 

 bloemen tot een hoofdje vereenigd, dat in den knoptoestand vast door een, 

 meest uit vele rijen van schutblaadjes bestaand, omwindsel omgeven is, dat 

 tot het samenhouden der bloemen van het hoofdje dient en later ook vaak 

 een uitstekend middel is om opkruipende dieren te beletten bij de bloemen 

 te komen. 



Door die opeenhooping van bloemen vallen ze natuurlijk veel sterker in 

 het oog, waartoe nog medewerkt dat öf de buitenste bloemen zich naar 

 buiten ombuigen öf de buitenste bloemen een lange, lintvormige bloemkroon 

 bezitten. Bovendien hebben ze vaak nog een andere kleur dan de schijf- 

 bloemen. Soms, b.v. bij Carlina, nemen de binnenste bladen van het om- 

 windsel de rol over van de buitenste bloemkronen. Zelden zijn de buitenste 

 bloemen geheel tot lokbloemen vervormd en zijn de geslachtsorganen in het 

 geheel er niet in ontwikkeld b.v. bij Centaurea. 



Door het bijeenstaan van zoo vele bloemen wordt verkregen, dat insecten, 

 die over de bloemen loopen, tegelijk tal van bloemen bestuiven, doordat 

 in jongere bloemen de meeldraden , in oudere van hetzelfde hoofdje de 

 stempels uitsteken en door de insecten aangeraakt worden. Hierdoor is 

 kruisbestuiving in hetzelfde hoofdje zeer waarschijnlijk en dit te meer, daar 

 de stempels op dezelfde plaatsen komen te staan, waar eerst het stuifmeel 

 zich bevond. Vliegen de insecten naar andere hoofdjes, dan is er natuurlijk 

 ook groote kans op kruisbestuiving. De honig wordt aan den voet van den 

 stijl door een ringvormige verhevenheid er om heen afgescheiden en stijgt 

 in de bloemkroonbuis op. Hij is door de buis der helmknopjes beschut 

 tegen regen en zoowel lang- als kortsnuitige insecten kunnen hem bereiken. 



De bloemen zijn steeds sterk protrandrisch. Bij de Ciehorieae is dit zelfs 

 zoo sterk, dat de geheele bloeiwijze eerst mannelijk en daarna vrouwelijk 

 is. Bij die Compositae, wier buitenste bloemen vrouwelijk zijn, zijn deze 

 reeds geschikt om stuifmeel op te nemen als de naburige tweeslachtige 

 bloemen dit nog niet geven en wel duurt het vaak 2 dagen , aleer dit wel 



