FAMILIE 109. 



COMPOSITAE. — 



375 



kort behaaid, op de nerven wltviltlg, van onderen witviltig 

 Aan den voel der bladen zitten lange, drledeelige, gele 

 stekels. De schijnvruchten (flg. 460) zijn vaak alleenstaand, 

 10-15 inM lang, langwerplg-elllptlsch , geel-brulnachtlg, 



zij zijn tamelijk dicht met dunne, rechte, aan den top 



haakvormige stekels bezel en daartusschen k<>n behaard. 

 De snavels er op zijn rechtopstaand, kort en recht. 1,5-3 

 dM. Q. Augustus, September. 



De bladen zijn kleiner dan bij de andere soorten, de 

 schijnvruchten zijn niet grooter dan bij X. strumarium. 



Voorkomen. Vermoedelijk is de plant oorspronkelijk 

 afkomstig uit Zuid-Amerika, doch zij is in Zuid- enZuid- 

 Oost-Europa ingeburgerd en van daar vroeger met Hon- 

 gaarsche en Spaansche wol ingevoerd, in den laatsten tijd 

 ook met granen. Aangezien de vruchten echter bij ons 

 meestal niet rijp worden, is haar voorkomen bij ons zeer 

 onbestendig. Zij is gevonden bij Apeldoorn, Bennekom, 

 Katwijk, Middelburg (bij een meelfabriek) , Hintham . 

 Maastricht, Amsterdam. 



X. macrocarpum') D.C. Grootvrucht-stekelnoot (fig. 



Deze soort heeft een krachtigen , rechtopstaanden, behaarden, al 

 De bladen zijn langgesteeld, behaard, rondachtig tot lang- 

 werpig-ruitvormig, 3-5-lobbig met stompe, iets gelobde en 

 iets getande lobben. Zij hebben een afgeknotten of vaak 

 wigvormigen voet. 



De schijnvruchten (fig. 461) zijn langwerpig, 20-25 mM 

 lang, tamelijk dicht met gebogen, aan den top bijna cirkel- 

 vormig naar binnen opgerolde stekels bezet, daartusschen 

 klierachtig en stijf behaard. De snavels staan aan den 

 voet uit elkaar en zijn naar boven naar binnen gekromd. 

 3-6 dM. ©. Augustus, September. 



Voorkomen. De plant is waarschijnlijk afkomstig uit 

 Mexico en Peru, maar in Zuid-West-Europa verspreid. Zij 

 heet bij ons bij Itteren in Zuid-Limburg te zijn gevonden 

 en bij Deventer. 



do< h op de nerven kaler. 



461). 



of niet vertakten stengel. 



17. I'va'-') L. 

 I. xanthiifólia ) Nutt. Iva. 



Xanthium macrocarpum 

 Fig. 461. 



Bij deze plant is de stengel rechtopstaand, vertakt, beneden kaal, boven verspreid behaard. 

 De bladen zijn bijna tegenoverstaand, gesteeld, van boven ruw, van onderen kort behaard, 

 toegespitst, ongelijk grof gezaagd, de onderste zijn bijna driehoakig-eirond, de middelste 

 eirond, de bovenste langwerpig-lancetvormig, spaarzaam gezaagd. 



De hoofdjes zijn eenhuizig, vrij klein, talrijk en zijn tot trossen en deze tot eind- en 

 okselstandige pluimen vereenigd. De buitenste omwindselbladen der hoofdjes zijn van 

 buiten behaard. De bloemen zijn groenachtig geel. De straalbloemen, 5 in getal, zijn 

 vrouwelijk en missen de bloemkroon , de schijfbloemen zijn mannelijk, zonder eenig spoor 

 van een vruchtbeginsel. De vruchten zijn kaal, dik, iets samengedrukt, niet gerand en niet 

 gevleugeld. 12-24 dM. Q. Augustus— October. 



Voorkomen. De plant is in de rivierdalen der prairiën van Noord-Amerika inheemsch en 

 is bij ons aangevoerd te Apeldoorn (met boekweit), op opgevoerden grond buiten de voor- 

 malige duinpoort te Vlissingen en te Amsterdam. 



18. Rudbéckia 4 ) L. Rudbeckia. 



Straalbloemen geslachtloos, verlengd, dooiergeel, neerhangend. Bloem- 

 kroon der schijfbloemen met korte buis. Kelkzoom ontbrekend of een 



i) macrocarpum = grootvruchtig. -) Iva was oorspronkelijk een Italiaansche en 



ook in Zwitserland algemeen bekende naam voor Achillea moschata, uit welke plant een 

 aromatische likeur werd bereid. Zij is door Linnaeus aan dit geslacht gegeven. 



3) xanthiifólia = xanthiumbladig. *) naar O. Rudbeck f 1702, professor teUpsala, 



leermeester van Linnaeus. 



