384 



COMPOSITAE. 



FAMILIE 109. 



op bebouwden en onbebouwden grond voor en is in Nederland vrij 

 algemeen. 



Volksnamen. In Friesland en het Oostelijk deel van Noord-Brabant heet 

 •de plant paddebloem , in Groningen, Zuid-Holland en op Walcheren stink- 

 bloem, in Oost-Drente hemdeknoopjes, in West-Friesland, Walcheren en 

 op Zeeuwsch-Vlaanderen stinkende kamille en op Zuid-Beveland honsdeel. 



24. Achillea 1 ) L. Duizendblad. 



Randbloemen vrouwelijk, lintvormig met een bijna ronde schijf. Schijf- 

 bloemen tweeslachtig, buisvormig. Algemeene bloembodem vlak of iets 

 verheven, met strooschubben bezet. Vrucht omgekeerd eirond, samenge- 

 drukt, niet gestreept. Kelkzoom ontbrekend of alleen een uitstekenden 

 rand vormend. 



Hoofdjes vrij groot of klein , tot schermvormige pluimen vereenigd. 



Biologische bijzonderheden. Bij de soorten van dit geslacht komt vaak 

 antholyse (bloemoplossing) voor, doordat de randstandige straalbloemen en 

 ook wel de schijfbloemen in bladachtige deelen veranderen. Niet zelden 

 ook is een hoofdje in verschillende gesteelde hoofdjes opgelost en de 

 bloemen zijn dan veranderd in groene trechters met een getanden rand en 

 in vlakke, gelobde en getande bladen, terwijl zich van de middennerf van 

 zulke bladen korte, groene schubvormige blaadjes verheffen, die door 

 metamorphose der meeldraden zijn ontstaan. 

 Terwijl bij A. millefolium de bloemen vooral opvallen door het vereenigd 



zijn der hoofdjes tot een groote bloeiwijze, zijn 

 de hoofdjes bij A. Ptarmica grooter en daardoor 

 meer opvallend, daar bevat de bloeiwijze dan 

 ook minder hoofdjes. De stijltakken der vrouwe- 

 lijke straalbloemen hebben geen veegharen, die 

 der binnenste tweeslachtige bloemen hebben 

 aan den top veegharen, terwijl de binnenvlakte 

 met stempelpapillen bezet is. Eerst liggen die 

 stijltakken nog tegen elkaar en onder in de 

 buis der helmknopjes (fig. 476). Zij schuiven 

 bij het naar boven groeien het stuifmeel door 

 middel van de veegharen voor zich uit. Eerst 



^"^SS^&tSSrSSl^ als Z 'J' buiten die buis z 'i n ^komen (fig. 476), 

 keid, het stuifmeel treedt uit den buigen zij zich uit elkaar en keeren de met 



cylinder der helmknopjes. ... ,,,,-., ■ -, • 



3 oudere schijfbioem met uitge- papillen bedekte zijde naar boven. Zoo insecten- 



KkLpleT&tz'chtleMnhlï bezoek uitblijft , kan er spontane zelfbestuiving 



klokje teruggetrokken. plaats hebben , doordat het stuifmeel , dat nog 



aan die veegharen zit , dan op de stempelpapillen valt. 



Tabel tot het deter mineeren der soorten van het geslacht Achillea. 



A. Bloemen geel. Plant viltig behaard. Bladen sterk ingesneden. A. tomentosa blz. 385. 



B. Bloemen wit, rosé of paarsachtig. 



Achillea millefolium 

 Fig. 476. 

 1 Pas opengaande schijfbioem in 

 overlangsche doorsnede, e vrucht- 

 beginsel, ƒ honigklier, «stijl, h kroon- 

 buis, / helmdraden, k stijltakken, / top 

 van den stijl, m cylinder der helm- 



] ) Volgens sommigen naar den held Achilles, omdat deze het eerst op de geneeskrach- 

 tige eigenschappen van A. Millefolium zou hebben opmerkzaam gemaakt, volgens anderen 

 naar Achilles, een leerling van Chiron (niet de Homerische held). Deze zou volgens 

 Plinius den in zijn eigen zwaard verwonden Telephon met een aftreksel eener Achillea 

 genezen hebben. 



