392 



— COMPOSITAE. 



FAMILIE 109. 



Chrysanthemum Leucanthemum 

 Fig. 489. 



een breederen hoornachtigen vleugel, die evenals de 2 andere naar boven in een tand uit- 

 loopt, die der schijfbloemen is tolvormig-samengedrukt, van binnen met een naar boven 

 in een tand uitloopenden vleugel (fig. 488). Alle missen den kelkzoom en hebben hars- 

 puntjes. 3-6 dM. 0. Juli— Herfst. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant behoort thuis in Zuid-Europa, doch 

 wordt bij ons als sierplant, vaak mét gevulde hoofdjes, gekweekt. Zij is in een weide te 

 Veenklooster en in het bosch op een buitenplaats bij Vogelenzang gevonden. 



C. Leucanthemum 1 ) L. Margriet (fig. 489). 



De plant is verspreid behaard of bijna kaal. Zij heeft een korten wortel- 

 stok, die een wortelroset van bladen draagt en 

 een of meer rechtopstaande stengels, die een 

 hoofdje dragen of ook naar boven lang vertakt 

 zijn. De wortelbladen zijn langgesteeld , rond- 

 achtig tot wig-lancetvormig, verschillend gekar- 

 teld-gezaagd of ingesneden. De stengelbladen 

 zijn zittend, langwerpig-lancetvormig of bijna 

 spatelvormig, meest verwijderd grof getand, aan 

 den voet kamvormig getand. 



De hoofdjes zijn groot (4,5 cM in middellijn), 

 vrij langgesteeld. Het omwindsel is half bol- 

 rond, en bestaat uit langwerpige tot lijn-lancet- 

 vormige, stompe of spitse blaadjes, de buitenste 

 zijn smal-, de binnenste breedvliezig (bruinachtig) 

 gerand en zijn langwerpig-lijnvormig en zeer 

 stomp. De bloembodem is naakt, van putjes 

 voorzien. De straalbloemen zijn lintvormig, meest met ongedeeld lint, 

 vrouwelijk, de schijfbloemen zijn buisvormig, tweeslachtig. De vruchten 

 zijn rond, bruin, samengedrukt, gestreept, die der straalbloemen zijn 3-kan- 

 tig, zonder kroontje. 3-6 dM. 2\.. Mei— Augustus. 



De variëteit /3. discotdeum 2 ) Koch. heeft geen straalbloemen. De var. 

 7. maritimum 3 ) is vleezig en sterk vertakt. 



Biologische bijzonderheden. De gele schijf bestaat uit 400-500 bloemen, 

 ieder van circa 3 mM lengte, wier honig in het klokje slechts circa 

 1 mM diep ligt. Die schijf heeft 12-15 mM middellijn, 

 de wijdere lobben der randbloemen, die meest ten getale 

 van 13-21 aanwezig zijn, zijn echter 14-20 mM lang 

 en 3-6 mM breed, zoodat de heele bloeiwijze bijna een 

 middellijn van 4-5 cM bereikt. 



In het eerste stadium (fig. 490) van den bloei ligt het 

 stuifmeel, in het tweede liggen de stempelvlakten der 

 stijltakken, die met een dichten bundel uiteenstaande 

 haren eindigen, onmiddellijk boven het klokje. 



Is het weer regenachtig , zoodat insectenbezoek uitblijft , 

 dan kan zelfbestuiving plaats hebben door het neervallen 

 van stuifmeel uit die haren op de zich uitspreidende binnen- 

 vlakten der stijltakken, die de stempelpapillen dragen. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant 

 komt in geheel Europa in weiden, langs wegen en dijken 

 voor en is bij ons algemeen, vooral op klei- en lössgrond. De var. f3. is 

 bij Zwolle, Nijkerk en Velp gevonden, de var. 7. bij Vollenhove. 



Schijfbloemen van 

 Chrysanthemum Leu- 

 canthemum. 

 Fig. 490. 



/ Schijfbloem in het 

 begin van den bloei , 

 s stempel. 



2 Schijfbloem later, 

 k stijltakken , / top van 

 den stijl met de veeg- 

 haren. 



i) Leucanthemum = witbloem. -) discoideum = schijfvormig. :; ) maritimum = zee. 



