410 



— COMPOSITAE. — 



FAMILIE 109. 



Aan den vruchtwand zitten bijzondere slijm afscheidende haren, waardoor 

 de vrucht zich beter aan het kiembed hecht. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt door geheel 

 Europa op bebouwde en onbebouwde plaatsen voor en is bij ons algemeen. 



Volksnamen. De naam kruiswortel is algemeen in gebruik. Verder spreekt 

 men in Groningen, de Noord-Veluwe en Waterland van vogeltjeskruid , 

 in Friesland en op Walcheren van Sint-Janskruid, in Oost-Drente, de 

 Veluvve en Utrecht van kanariekruid, in Salland van reulink, in de Graaf- 

 schap Zutphen en den Achterhoek van Gelderland van knoppert, aan den 

 Veluwezoom van modderpooten, in Noord-Limburg van pluisjes, in Zuid- 

 Limburg van dikkop en kruisblad, op Texel van munnikenbladen , in 

 West-Friesland, Utrecht en op Walcheren van gemeen kruiskruid, in Water- 

 land van heidensch wonderkruid , in Noord-Brabant, op Zuid-Beveland, 

 Walcheren en in Zeeuwsch-VIaanderen van sensejuun (verbastering van 

 het Fransche senecon), op Walcheren en in Zeeuwsch-VIaanderen van 

 sinsoen (id.), op Goeree van pluiskruid, op Schouwen van eksuun , in 

 Zeeuwsch-VIaanderen van ritse en in het Land van Hulst van kruiskeskruid. 



S. viscósus 

 Deze plant 



L. Kleverig kruiskruid (fig. 511). 



is klierachtig vrij dichtbehaard en voelt daardoor vettig aan. 

 Zij heeft een rechtopstaanden, vertakten stengel. 

 De bladen zijn bochtig vinspletig met naar den 

 voet geleidelijk afnemende, eironde tot lang- 

 werpig-eironde slippen, die evenals de midden- 

 streep en de oortjes ongelijk getand zijn. De 

 onderste zijn gesteeld, de bovenste zittend, 

 vaak geoord. 



De hoofdjes zijn 2 maal zoo groot als bij S. 

 vulgaris, zij zijn los scherm-pluimvormig ver- 

 eenigd. Het omwindsel is cylindrisch, behaard 

 en bestaat uit een rij klierachtige, lijnvormige, 

 spitse, iets witvliezige blaadjes met bruinen top. 

 De buitenomwindselbladen zijn alleen aan den 

 top gevlekt, half zoo lang als het omwindsel 

 en ook klierachtig dicht behaard. De bloemen 

 zijn geel. De straalbloemen hebben een kort, meest naar buiten omgerold 

 lintje, de schijfbloemen zijn buisvormig, 5-tandig. De vrucht is ten slotte 

 kaal, cylindrisch, aan beide einden versmald, met 10 groeven, donkerbruin, 

 terwijl de haarkroon uit een rij haren bestaat en bijna dubbel zoo lang is 

 als de vrucht. 1,5-4,5 dM. 0. Juni — Herfst. 



De kleverige plant heeft een onaangenamen geur, die aan dien van Hyos- 

 cyamus herinnert. Zij is door de klierharige oppervlakte meest met zand- 

 korreltjes bedekt. 



Biologische bijzonderheden (fig. 512). De stijltakken zijn alleen aan den 

 top met bundelvormig gegroepeerde veegharen bezet. Als de stijl zich 

 verlengt, borstelen deze haren het stuifmeel uit de buis der helmknopjes 

 en dit komt als een klompje boven de buis steken, waar het door insecten 

 kan worden weggehaald. Nu zijn de haren van de haarkroon even lang als 



Senecio viscósus 

 Fig. 511. 



! ) viscósus = kleverig. 



