416 



— COMPOSITAE. 



FAMILIE 109. 



meest onvertakten, hollen, aan den voet vaak rooden stengel, die naar 

 boven weinig zacht behaard is. De bladen zijn lijn-lancetvormig, spits, 



dikwijls met naar beneden omgerolden rand, 

 fijn getand. Zij zijn van onderen min of meer 

 spinnewebachtig viltig, de onderste zijn gesteeld, 

 de hoogere zitten met breeden voet, die, in 

 wier oksels de stelen der hoofdjes staan, zijn 

 lijn-lancetvormig. 



De hoofdjes zijn veel grooter dan bij S. fluvi- 



atilis, zij zijn los scherm-pluimvormig vereenigd. 



Het omwindsel is klokvormig-half bolrond en 



bestaat uit 18-20 lijnvormige, toegespitste, aan 



den top bruine blaadjes. De buitenomwindsel- 



senecio paiudosus bladen zijn talrijk, ' a a ' ,.. maal zoo lang als het 



Fig. 520. omwindsel. Er zijn omstreeks 12(-20) goudgele, 



3-tandige of onduidelijk 5-tandige straalbloemen. 



De vruchten zijn zwak behaard of kaal. 6-18 dM. 2|- Juni— Augustus. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in bijna geheel 

 Europa voor aan rivieroevers en op moerassige plaatsen en is bij ons 

 vrij algemeen. 



34. Caléndula 1 ) L. Goudsbloem. 



Hoofdjes alleenstaand, eindelings. Omwindselbladen in 2 rijen. Algemeene 

 bloemboden naakt, knobbelig. Buitenste bloemen lintvormig, in 2-3 rijen, 

 vrouwelijk. Schijfbloemen buisvormig, zij zien er uit als 2-slachtige bloe- 

 men, doch de stempel is ongeschikt om stuifmeel vast te houden, zoodat 

 zij werkelijk mannelijk zijn. Vruchten gesnaveld en boogvormig gekromd, 

 zonder haarkroon. Planten onaangenaam riekend, klierachtig kort behaard. 



Biologische bijzonderheden. De schijfbloemen kunnen haar stuifmeel niet 

 tegen regen beschutten, doch de straalbloemen buigen er zich over en 

 beschutten ze zoo. De straalbloemen groeien ook nog in den tijd , als het 

 hoofdje der schijfbloemen grooter wordt, zoodat het is alsof het dak mee- 

 groeit met het huis, dat het moet bedekken. 



De stijltakken der randstandige lintbloemen zijn later naar binnen over 

 de aangrenzende schijfbloemen gekromd en wel reeds, terwijl deze nog 

 gesloten zijn. Zoo spoedig deze zich openen, komt uit de buizen der helm- 

 knopjes stuifmeel, dat nu dadelijk op de er op liggende stempels kan komen. 



Tabel tot het determineeren der soorten van het geslacht der Caléndula. 



A. Onderste bladen spatelvormig. Vruchten bijna alle bootvormig, op de rugzijde spits 

 knobbelig, de buitenste nauwelijks gesnaveld, naar boven van binnen gevleugeld- 

 gekield C. officinalis blz. 417. 



B. Bladen alle langwerpig-lancetvormig. Buitenste vruchten lijnvormig, gesnaveld, aan de 

 rugzijde stekelig, de binnenste cirkelvormig opgerold C arvensis blz. 417. 



!) Van kalendae: den eersten dag in de maand bij de Romeinen en wel, omdat de plant 

 op vele kalendis, dus vele maanden bloeit, meer waarschijnlijk wegens het dagelijksch 

 sluiten en openen der straalbloemen met de zon; deze beweging duidt dus (als een kalender) 

 den dag aan. 



