FAMILIE 109. 



COMPOSI'! Al . 



417 



heeft een rechtopstaanden , vertakten 



C. officinalis ') L. Goudsbloem (hg. 521). 



Deze plant, die veel krachtiger Is dan C. arvensis 

 stengel. De bladen zijn verwijderd getand, stekel- 

 puntig, de onderste zijn spatelvormig, steelachtig 

 versmald, de bovenste langwerpig tol lancetvormig, 

 spits, meest naar voren breeder, met breeden voet 

 half stengelomvattend. 



De hoofdjes zijn vrij t, r root. De omwindselbladen 

 zijn lijn-lancetvormig en toegespitst. De bloem- 

 kronen zijn oranje. De vrachtjes zijn bijna alle 

 bootvormig. gevleugeld, op den rug spits knobbdii: . 

 de buitenste met zeer korte knobbels, nauwelijks 

 gesnaveld. naar boven van binnen gevleugeld ge- 

 kield. 3-4.5 d.M. . Juni— November. 



Voorkomen in Europa en in Xederland. De plant 

 komt in Zuid-Europa voor en is bij ons een veel 

 voorkomende sierplant. Zij is bij Wezeveld, Loos- 

 duinen. Venlo. Middelburg en aan de Zuid-Willems- 

 vaart verwilderd gevonden. 



Volksnamen. De naam goudsbloem met alle 

 mogelijke variaties op dit woord is bij ons zeer 

 algemeen. In Twente, Salland en de Graafschap 

 Zutphen noemt men haar doodenbloem, op Texel 

 goukes . bij den Haag kroningsbloem , op Overflakkee, 

 Schouwen, Walcheren en in Zeeuwsch-Ylaanderen 

 oranjebloem. 



C. arvensis-, L. Akkergoudsbloem (fig. 522). 



Deze plant heeft een penwortel en een rechtop- 

 staanden . behaarden , vaak afstaand vertakten stengel. 

 De bladen (hg. 522) zijn alle langwerpig-lancetvormig, 

 spits, stekelpuntig, verwijderd stekelpuntig getand, 

 de onderste zijn gesteeld, de bovenste met breeden 

 voet half stengelomvattend, zacht behaard. 



De hoofdjes zijn vrij klein, alleenstaand, aan den top van den stengel en der takken, op 

 lange, klierachtig behaarde stelen. De omwindselbladen zijn 

 bijna gelijk, lancetvormig, toegespitst, smal vliezig gerand. 

 De bloemkronen zijn goudgeel. De buitenste vruchten zijn 

 lijnvormig, gesnaveld. op den rug zachtstekelig, de naar 

 binnen volgende rondachtig, bootvormig, vrij vaak ontbrekend, 

 de binnenste cirkelvormig (fig. 522), opgerold, op den rug 

 kortstekelig. 1-2 d.M. . Juni— Herfst. 



Biologische bijzonderheden. In hetzelfde hoofdje vindt men 

 meest de volgende vormen van vruchten, 1" weinig gebogen 

 vruchten , waarvan de buitenwand , doordat deze boot- of 

 schaalvormig is, als vliegwerktuig dient, zoodat deze door 

 den wind verspreid worden, zij vallen spoedig uit, 2" haak- 

 vruchten . die aan de rugzijde tal van naar buiten gerichte, 

 gekromde haken bezitten, 3" vruchten, die den vorm van 

 larven hebben. Zij zijn sterk gebogen, zonder vleugels of 

 haken, doch de buitenste laag van den vruchtwand is golf- 

 vormig geplooid , zoodat zij op samengerolde rupsen van 



Microlepidoptera gelijken. De binnenzijde van den vruchtwand bezit verhoogde overlangsche 

 ribben. De buitenwand is nog al zacht. Lundstrom. die deze vruchten heeft beschreven, 

 acht het waarschijnlijk, dat men hier een geval van mimicry heeft, dat n.1. insectenetende 

 vogels deze vruchten voor rupsen houden en ze opvreten, terwijl dan de zaden weer met 

 de uitwerpselen naar buiten komen en zoo verspreid worden. .Misschien dat ook mieren 

 deze vruchten verslepen. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in Midden- en Zuid-Europa op be- 

 bouwde plaatsen voor. Zij is bij ons alleen bij Apeldoorn en Maastricht, aangevoerd, gevonden. 



Calendula officinalis 

 Fig. 521. 

 / straalboem, 2 schijfbloem, 3 vruchten, 

 4, 5 vruchten, 6 vrucht in doorsnede. 



Calendula arvensis 

 Fig. 522. 



!) officinalis = geneeskrachtig. -) arvensis = veld. 

 Heikels, Flora. III. 



27 



