430 



COMPOS1TAE. 



FAMILIE 109. 



Cirsium arvense 

 Fig. 540. 



vele malen langer dan de zoom. Veelal zijn de planten 2-huizig. De 

 bloemkronen zijn buisvormig, 5-spletig, bij de vrouwelijke bloemen zijn ze 

 eerst korter dan de haarkroon, met kortere slippen, 

 bij de mannelijke langer dan de haarkroon, met lan- 

 gere slippen en uitstekende meeldraden. De haarkroon 

 is steeds na den bloei vele malen langer dan de bloem- 

 kroon , witachtig. De vruchten zijn langwerpig, samen- 

 gedrukt, glad, kaal, boven afgeknot met een kleine, 

 verheven rand en in het midden een kleine verheven- 

 heid. 6-12 dM. 21. Juli— September. 



De variëteit 3. setósum ') G. Beek (3. integrifólium-) 

 W. et Grab.) heeft langwerpig-lancetvormige, onge- 

 deelde bladen, die aan den rand ongelijk kort gedoomd 

 zijn, zelden meer getand en aan weerszijden kaal of 

 bijna kaal. 



Biologische bijzonderheden. De sterk vertakte wor- 

 tels vormen vele knoppen, waardoor de plant zich spoedig verspreidt en 

 moeilijk is uit te roeien, daar ieder stukje wortel met een knop erop, dat 

 ergens blijft zitten, weer een nieuwe plant doet ontstaan. 



De bloemen hebben eenigszins een honiggeur. Zij worden veel door 

 insecten bezocht, vooral doordat er zooveel hoofdjes op één plant zitten. 

 Ook is de honig gemakkelijk toegankelijk, daar hij tot in het klokje der 

 bloemkronen opstijgt. 



Aan de takken der plant komt vaak de teleutosporengeneratie der schim- 

 mel, Puccinia suaveolens, voor. Daardoor verlengt zich de stengel zeer, 

 doch de bladen blijven korter en worden breeder, geel en bros. Zoo er 

 bloemen aan die aangevallen takken komen, zijn die steeds zeer onvol- 

 komen, ook bloeien zulke takken vaak veel vroeger en blijven langer leven. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in bijna geheel 

 Europa voor in bouwland en langs wegen en dijken. Zij is bij ons alge- 

 meen. De var. is vrij zeldzaam gevonden. 



Volksnamen. De plant heet in de Graafschap Zutphen zogedistel, in 

 de Betuwe zuurdijsel, in Zuid-Limburg paardendistel, in Zuid-Holland 

 weilandstekel, op Zuid-Beveland hofstekel. 



In ons land schijnen nog tal van bastaarden tusschen de verschillende 

 soorten voor te komen, doch deze zijn nog weinig bestudeerd. 



40. Silybum ) Vaill. 



S. Marianum ') Gaertn. (Carduus Marianum L.). Mariadistel (fig. 541). 



Deze plant heeft een rechtopstaanden, vertakten, kalen, doch naar boven 

 spinnewebachtig behaarden stengel. De bladen zijn kaal, glanzend, aan 

 den rand met geelachtige stekels bezet, volgens het verloop der nerven wit 

 gevlekt, de onderste zijn bochtig vinspletig met rondachtig eironde slippen, 

 zij zijn aan den voet versmald , de bovenste zijn lancetvormig en door 2 

 afgeronde oortjes aan den voet stengelomvattend. 



setosum = borstelig. -) integrifólium = gaafbladig. :; ) van het Grieksche 



silybon: een soort distel, waarschijnlijk deze. Dit woord komt van si(tos): spijs en lepoo: 

 schillen, omdat het omwindsel wel werd gegeten als bij de artisjok. ') Marianum = Maria. 



