432 



COMPOSITAE. — 



FAMILIE 109. 



hygroscopische deelen aan de eene zijde kleine tandjes bezitten, die liet teruggaan onmogelijk 

 maken , wordt steeds de vrucht in dezelfde richting voortbewogen. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in Zuid- en Zuid-Oost-Europa op 

 dorre heuvels voor en is bij ons alleen bij Haarlem gevonden. 



42. Serratula ] ) L. 



S. tinctória-'; L Zaagblad (fig. 543). 



Deze plant is kaal. Zij heeft een korten, dikken wortelstok, waaruit vele 

 rechtopstaande, vertakte stengels komen met rechtopstaande takken. De 



bladen zijn klein gezaagd, de wortelstandige lang- 

 gesteeld , ongedeeld , eirond-langwerpig of met een 

 paar zijblaadjes, de stengelbladen zijn zittend, lier- 

 vormig gevind tot vinspletig met lancetvormige 

 zijblaadjes of slippen en eirond tot lancetvormig 

 topblaadje (of slip), zeldzamer zijn zij ongedeeld. 

 De hoofdjes zijn klein, langwerpig-cylindrisch, 

 2-huizig, zij zijn bijna scherm-pluimvormig gerang- 

 schikt. Het omwindsel is langwerpig-eirond met 

 aan den top violette omwindselbladen , de onderste 

 zijn stekelpuntig. De algemeene bloembodem is 

 gegroefd, met borstelige strooschubben bezet. De 

 bloemen zijn purper-lila, alle gelijk. De helmdraden 

 zijn ruw, zij hebben helmknopjes met ongedeelde, 

 soms bijna ontbrekende staartjes. De vrucht (fig. 543) is langwerpig- 

 lancetvormig, samengedrukt, kaal, iets scheef ingeplant. De haarkroon 

 bestaat uit getande haren , die in meer rijen staan , die der binnenste rij is 

 het langst, blijvend en valt ten slotte afzonderlijk af. 3-9 dM. 2].. Juli — 

 September. 



De wortel bevat een gele kleurstof, die wel voor geel kleuren werd gebruikt. 

 Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 



in weiden, bosschen en op droge plaatsen 

 voor, doch is bij ons zeer zeldzaam. 



Serratula tinctória 

 Fig. 543. 



43. 



Vaill. 



Onopórdon j 



0. Acanthium ») L. Wegdistel (fig. 544). 

 Deze plant heeft een rechtopstaanden , ver- 

 takten, breed gevleugelden , witviltigen, stekeligen 

 stengel. De bladen zijn los spinnewebachtig, 

 langwerpig, bochtig stekelig getand, destengel- 

 bladen zijn afloopend en vormen langs den stengel 

 2-3 stekelige vleugels, de wortelbladen zijn aan 

 den voet versmald. 



De hoofdjes zijn rondachtig, alleenstaand, vrij 



groot. Het omwindsel is bolrond en bestaat uit 



blaadjes, die uit een eironden voet lijn-priem- 



vormig, los spinnewebachtig zijn, terwijl de onderste wijd afstaan. De 



algemeene bloembodem is vieezig, gegroefd, de randen der groeven zijn 



Onopórdon Acanthium 

 Fig. 514. 



') van het Latijnsche serratus: gezaagd, om de scherp gezaagde bladen. 

 -) tinctória = verf. :1 ) van het Grieksche onos: ezel en porde: wind, omdat de inge- 

 wanden der ezels, die van deze planteneten, zoo opzetten. <) Acanthium = stekelachtig. 



