FAMILIE 109. 



- COMPOSITAE. — 



435 



uitloopende aanhangsels bedekt zijn. De algemeene bloembodem is met 

 borstelachtige strooschubben iliclit bezet. De bloemkroon is vuil lichtpurper, 

 zelden wit. De schijfbloemen zijn langgerekt, naar boven iets verwijd, 

 tweeslachtig. De buitenste blnemkronen zijn smal trechtervormig, met diep 

 5-spletigen zoom, zijn stralend (deze bloemen zijn onvruchtbaar), doch ont- 

 breken vrij vaak. De vrucht is bruin, zonder haarkroon. 3-9 dM. 2|.. 

 Juni— Herfst. 



Vormen zijn: 



*. genuina ] ) Koch. Alle aanhangsels der omwindseibladen lepelachtig, 

 gaafrandig of zwak getand, hoogstens hier en daar ingescheurd. 



p. commutata-) Koch. Alle omwindseibladen, behalve de onderste, met 

 diep en regelmatig gedeeld aanhangsel met lijn-borstelvormige franje. 



y. praténsis'') Koch. Omwindseibladen met spits, verlengd, vaak terug- 

 gekromd aanhangsel , dat de franje verwijderd draagt. Hoofdjes groot 

 (18 mM hoog, 20 niM breed). Bladen breed lancetvormig, de bovenste 

 vaak boven het hoofdje uitstekend. 



-j. vulgdris 4 ) Koch. Onderste 1-3 omwindseibladen met franjeachtig aan- 

 hangsel, de volgende niet. Overigens als «. 



e. lacera ") Koch. De meeste onderste omwindseibladen met franjeachtig 

 aanhangsel, de volgende met niet ingescheurd, de bovenste met gaafrandig 

 aanhangsel. Aanhangsels bruin tot zwartachtig. De vorm met straalbloemen 

 heet C. decipiens') Rchb., die zonder straalbloemen C. decipiens') Thuill. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De soort komt in geheel Europa 

 aan wegen, dijken en in weilanden voor en is bij ons algemeen. De vormen 

 2., y. en o. zijn zeldzaam bij ons, ,5. is alleen bij Apeldoorn en Nijmegen 

 gevonden, ;. eindelijk is vrij algemeen, vooral de vorm zonder straalbloemen. 



Volksnamen. De naam knoopkruid wordt het meest gebruikt, verder 

 wambuisknoopen (Veluwezoom , Zuid-Limburg, op Goeree en Walcheren), 

 tremske en speldekussentjes (Salland), ijzerhard (Utrecht), Baarlandsche 

 karnoffel (Zuid-Beveland), bokseten (Tholen), 

 bokkestallen en stokking (Zeeuwsch-Vlaanderen). 



C. nigra 7 ; L. Zwart knoopkruid (fig. 547). 



Deze plant heeft een of meer rechtopstaande, 

 kantige, vertakte stengels met onder de hoofdjes 

 verdikte takken. De bladen zijn lancetvormig, 

 vrij ruw behaard , zittend , de onderste zijn lang- 

 werpig-eirond, getand of bochtig, in een steel 

 versmald. 



De bloemhoofdjes zijn alleenstaand aan den 

 top van den stengel en der takken en groot 

 (tot 3 cM lang). Het omwindsel is ei- of bol- 

 rond, zwart. De aanhangsels der omwindsei- 

 bladen (fig. 547) bedekken de eigenlijke blaadjes, 

 zijn lancetvormig, meest zwart, rechtopstaand, 

 franjeachtig verscheurd , de franje is zeer sterk borstelvormig 



^n 



Centaurea nigra 

 Fig. 547. 



dubbel zoo 



') genuina = echt. 

 ') vulgaris = gewoon. 

 ") nigra = zwart. 



-) commutata = verwisseld. 

 5) lacera = verscheurd. 



■"■) praténsis = weide. 

 •) decipiens = bedriegend. 



28* 



