450 



— COMPOSITAE. 



FAMILIE 109. 



7. orientalis ') L. (T. orientalis L.). Hoofdjes grooter. Om windsel- 

 bladen korter dan de bloemen. Bloemkroon donker goudgeel. Cylinder der 

 helmknopjes goudgeel, bruin gestreept. Randstandige vruchten kortstekelig, 

 bijna dubbel zoo lang als hun snavel. Zoowel bij den hoofdvorm als bij 

 den vorm 7. komt de vorm tortilis-) voor, met gegolfde, slappe, aan den 

 top gedraaide bladen. 



Biologische bijzonderheid. De bloemen zijn alleen in den voormiddag 

 open en bij 7. meest iets langer dan bij den grondvorm. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De soort komt in geheel Europa 

 langs wegen, aan dijken, op grazige plaatsen en in weilanden voor en is 

 bij ons algemeen. De var. p. is zeldzaam, de var. 7. bij Zutphen, Utrecht, 

 Sleeuwijk, Loevestein, Scheveningen, Arnhem en Oudenbosch(?) gevonden. 



De vorm tortilis is bij Coevorden, Deventer, Amsterdam, Overveen en 

 Apeldoorn gevonden. 



Volksnamen. Aan den Zoom der Veluwe heet de plant suikerjentjes, op 

 Walcheren wilde schorseneer en salzefi. 



55. Scorzonéra :; ) Tra. 



S. hispanica') L. Schorseneer (fig. 570). 



Deze soort heeft een dikken, vleezigen penwortel, die boven bedekt is met de vezelige 

 overblijfsels der wortelbladen van het vorige jaar. De stengel 

 is rechtopstaand, vertakt, iets wollig, is beneden iets dichter 

 bebladerd, bevat wit melksap en draagt 1 of meer hoofdjes. 

 De bladen zijn ongedeeld, overlangs geaderd, langwerpig tot 

 lijnvormig, toegespitst. De stengelbladen omvatten den stengel. 

 De hoofdjes zijn vrij groot, alleenstaand. Het omwindsel is 

 kaal of iets wollig, vooral aan den voet, half zoo lang als de 

 bloemen. De omwindselbladen liggen dakpansgewijze en zijn 

 vrij, de buitenste zijn eirond, de binnenste eirond-lancetvor- 

 mig, alle zijn spits. De algemeene bloembodem is naakt. 

 De bloemkronen zijn citroengeel en rieken aangenaam naar 

 vanille. Haar lint is iets langer dan de tamelijk kale buis. 

 De vruchten (fig. 570) zijn naar boven iets versmald, over- 

 langs geribd, niet of nauwelijks gesnaveld, zij hebben aan 

 den voet bij de inplantingsplaats een knobbel. De ribben der 

 randstandige vruchten zijn korrelig. 6-12 dM. 2|.. Mei— Juli. 

 Vormen zijn: 



a. denüculata^') Link. Bladen eirond tot langwerpig-lancetvormig, gaafrandig of stomp 

 getand, tot 5 cM breed. 

 fi. glastifólia<<) Willd. Bladen lancet- tot lijn-lancetvormig, tot 13 mM breed. 

 y. asphodeloides"') Wallr. Bladen lijnvormig. 



Biologische bijzonderheid. Zie bij Leontodon over kruisbestuiving, geitonogamie en 

 autogamie. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De soort komt in Midden- en Zuid-Europa in 

 bosschen en droge weiden voor. De vorm a. wordt gekweekt om den wortel, die als 

 groente gebruikt wordt en is op enkele plaatsen verwilderd. De variëteiten fl. en y. groeien 

 op eenige plaatsen op de Veluwe door elkaar. 



Volksnamen. De naam schorseneer met allerlei variaties is het meest algemeen. In 

 Utrecht en op Tholen spreekt men van dooie vingers, te Rotterdam van neroos. 



Scorzonéra hispanica 

 Fig. 570. 



i) orientalis = Oostersch. -') tortilis = gedraaid. :; ) De plant heet in liet 



Spaansch escorzonera, afgeleid van escorzon of escuerzo: een giftige slang of hagedis, 

 tegen wier beet de wortel als geneeskrachtig gold. De Italiaansche afleiding van scorza 

 nera: zwarte schors past wel op den wortel, maar is toch minder waarschijnlijk. 

 •i) hispanica = Spaansch. r >) denticulata = fijn getand. i; ) glastifolia = glas- 



bladig. ') asphodeloides = asphodelusachtig. 



