FAMILIE 109. 



COMPOSITAh. 



455 



58. Chondrüla ') Tm. 



C. jüncea -) L. K n I k b 1 o e m (fig. 575). 



Deze plant is beneden stijf behaard, naar hoven vrij kaal, sterk vertakt met roedevor- 

 mige, Uitgespreide takken. Zij heeft een cyliruli ischen wortel en een reehtopstaanden , 

 gladden, bebladerden stengel. De wortelbladen zijn bochtig 

 vlnspletig en staan in een roset, zij zijn meest tegen den bloei- 

 tijd verdroogd. De bovenste stengelbladen zijn lijn-lancetvormig 

 tot lijnvormig, rechtopstaand. 



De hoofdjes zijn vrij klein, bijna zittend en staan alleen oi 

 2-3 bijeen, zij vormen samen een pluim. Het omwindsel is 

 cylindrisch, 8-10-bladlg met bijna gelijke blaadjes. Deze zijn 

 iancetvormig , aan den voet en naar boven melig kort behaard, 

 zij zijn door een aantal kleine, schubvormige buitenomwindsel- 

 blaadjes omgeven. De bloemkroon is licht dooiergeel, 5-tandig, 

 van onderen met een bleekere streep. De bloembodem is naakt, 

 met uitgeholde puntjes. De vrucht (fig. 575) is 5-ribbig, naar 

 boven iets kort stekelig, - ;1 maal zoo lang als de door 5 stekel- 

 achtige, lancetvormige tanden omgeven snavel. De haarkroon 

 bestaat uit verscheiden rijen van sneeuwwitte, onvertakte haren. 

 6-12 dM. 2}.. Juli, Augustus. 



Biologische bijzonderheden. Deze plant behoort tot de kompasplantcn, die hare bladen 

 in het vlak van den meridiaan stellen. Dit gebeurt bij deze plant zoo sterk, dat zij er uit- 

 ziet, als of zij zoo uit een herbarium is genomen. Zoo valt de morgen- en de namiddagzon 

 er zeer sterk op, doch in de middagzon is de verwarming maar matig, zoodat een over- 

 matige transpiratie tegen wordt gegaan. De bloemen zijn alleen des middags open. 



Uit den wortel ontwikkelen zich vele knoppen, die in stengels uitloopen, zoodat er soms 

 wel 10 stengels op een wortel zitten. Waar de plant veel op zandige akkers voorkomt, kan 

 zij daardoor een lastig onkruid worden. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in Midden- en Zuid-Europa op 

 droge, zandige plaatsen in gras- en bouwland voor en aan wegen. Bij ons is zij slechts 

 op eenige plaatsen (Asten, op eenige plaatsen bij Kampen, Nijmegen en Loenen op de 

 Veluve) en waarschijnlijk aangevoerd, gevonden. 



Chondrüla juncea 



Fit;. 575. 



59. Prenanthes ; ) L. 



P. purpürea l ) L. Prenanthes (fig. 576). 



Deze plant is kaal en heeft een korten wortelstok, waaruit een rechtopstaande, enkel- 

 voudige of naar boven vertakte stengel komt, die sterk 

 bebladerd is. De bladen zijn teer, van onderen blauwgroen, 

 met hartvormigen voet stengelomvattend , de onderste zijn 

 omgekeerd eirond of langwerpig, naar den voet sterk ver- 

 smald, bochtig getand of bijna vinspletig, de bovenste Iancet- 

 vormig, toegespitst, gaafrandig. 



De hoofdjes zijn vrij klein, langgesteeld, eerst knikkend, 

 smal cylindrisch, 5-bloemig, zij staan in een wijde pluim. 

 Het omwindsel bestaat uit 8-10 dakpansgewijze lig gende 

 blaadjes, de buitenste blaadjes zijn eirond-langwerpig, de 

 binnenste lijnvormig-langwerpig. De bloembodem is naakt. 

 De bloemkroon is purper. De vrucht (fig. 576) is bijna lijn- 

 vormig, aan den voet versmald, aan den top afgeknot, iets 

 samengedrukt, min of meer gestreept, ongesnaveld, witachtig. 

 Zij is van een haarkroon voorzien, die uit, in vele rijen 

 staande, witte haren bestaat en iets langer is dan de vrucht. 

 6-12 dM. 2».. Juli, Augustus. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in de bergbosschen van Midden- 

 en Zuid-Europa voor en is bij ons alleen te Kapelle bij Goes aangevoerd gevonden. 



Prenanthes purpürea 

 Fig. 576. 



i) van het Grieksche chondros: grutten, de beteekenis hiervan is niet duidelijk. 

 -) juncea = biesachtig. :i ) van het Grieksche prênês: overhellend en anthos: bloem, 

 om de knikkende hoofdjes. ') purpürea = purper. 



