6 



CL'PULIFERAE 



FAMILIE 22. 



Biologische bijzonderheden. De kroon is vrij los en sterk vertakt, de 

 takken zijn min of meer hangend en worden dus ook gemakkelijk door 

 den wind heen en weer gezwiept. De bladen van den berk zijn evenzeer 

 beschut tegen de kracht van den wind, doordat de bladstelen zoo langen 

 elastisch zijn en zij dus met den wind mee kunnen fladderen. 



Die bewegelijkheid der bladschijven maakt in verband met de scherpe 

 zaagtanden, dat de bladen na regen spoedig weer droog zijn. 



De berk heeft windbloemen en deze zijn proterogynisch. 



De mannelijke katjes zijn in den winter gesloten gebleven, doordat de 

 schutbladen, waaronder de mannelijke bloemen staan . dicht aaneengesloten 

 bleven, doch in het voorjaar verlengt zich de spil, waardoor die schut- 

 bladen verder uiteen komen en wordt tevens buigzaam, zoodat de wind 

 haar gemakkelijk heen en weer kan bewegen. Daardoor kunnen de meel- 

 draden er onder gemakkelijk hun stuifmeel ontlasten. Is er geen wind, dan 

 valt dit op het onderliggende iets uitgeholde schutblad en blijft daar liggen 

 tot er wind komt en het in kleine wolkjes wordt weggedreven en dus ook 

 op de stempels der vrouwelijke bloemen kan komen. (Zie verder over 

 windbloemen in de inleiding). 



De vrucht is tweevieugelig; door die vleugels wordt zij gemakkelijk 

 door den wind verspreid. 



De berk is een boom, die veel licht noodig heeft, wat trouwens de open 

 kroon reeds bewijst (bij dichten stand sterven er dan ook vele). Hij is 

 eenigszins xerophytisch gebouwd , doch groeit toch op allerlei gronden , 

 zelfs op veengrond. 



Gebruik. Het berkenhout is geelachtig en hard. Het is taai en wordt 

 daarom door meubelmakers en draaiers gebruikt. Het is zeer aan trekken 

 onderhevig en rot licht en is daardoor voor vele doeleinden onbruikbaar. 

 Uit den bast wordt een teer gestookt, die bij de bereiding van juchtleder 

 dienst doet. De berk wordt ook wel als hakhout gekweekt (zie eik). 



Tabel tot het determineeren der soorten van Betula. 



A. Bladen meest kaal, 3-hoekig-ruitvormig, met afgeronde 

 zijhoeken, de onderrand rechtlijnig. Vleugel dubbel zoo 

 breed als de vrucht B. verrucosa blz. 6. 



B. Bladen meest in de hoeken der aderen gebaard, eirond 

 of ruitvormig-eirond , met afgeronde zijhoeken. de onder- 

 rand gebogen. Vleugel even breed als de vrucht. 



B. puheseens blz. 7. 



B. verrucosa 1 ; Ehrh. Ruwe berk. (B. alba 2 ) L.). 

 (Fig. 2). 



De ruwe berk is een boom met een slanken stam 

 en sierlijk vertakte kroon. De fijne, bij oudere 

 boomen vaak lang neerhangende takken, werken 

 mede tot het fraaie uiterlijk. De witte schors, die 

 Fi 2 telken jare in perkamentachtige lagen loslaat, welke 



door bruinachtige (met de schorswratjes of lenticellen 

 overeenkomende) dwarsstrepen verbonden zijn , is op oudere stammen niet 

 blijvend, doch maakt plaats voor een gescheurde groengrijze, 'eindelijk zwart 

 wordende schors, die zich van onderen af op den boom uitbreidt en ein- 

 delijk ook op de hoofdtakken overgaat. De jonge takken zijn roodbruin. 



■) verrucosa = wrattig 2 ) alba = wit. 



