FAMILIE 22. 



CUPUL1FERAE 



De takken en de volwassen bladen zijn meestal onbehaard. De bladen 

 zijn driehoekig-ruitvormig, met niet afgeronde zijhoeken, spits of toegespitst, 

 dubbel gezaagd, de onderrand is rechtlijnig. Zij hebben dunne stelen. 



De schutbladen der mannelijke bloemen zijn sterk gewimperd (fig. 2). De 

 vrouwelijke katjes zijn langgesteeld en hangen ten slotte, even als de 

 langere mannelijke. De zijlobben der schutbladen zijn naar buiten gekromd 

 (fig. 2). De vruchtvleugel is dubbel zoo breed als de vrucht en half 

 ovaal. K 6—18 M. April. Mei. 



Biologische bijzonderheden. Aan de bovenzijde der bladen vindt men 

 soms scherp begrensde plekken, waarop viltige woekeringen voorkomen, 

 veroorzaakt door galmijten (Phytoptussoorten). Het vilt is eerst karmijn- 

 rood, doch wordt later violet. De mijten, die het veroorzaken, leggen 

 hunne eieren in de haarvormige cellen en de jongen leven van stoffen uit 

 die cellen (vroeger hield men deze woekeringen voor zwamvormingen). 



Op den berk komt soms een heksenbezem (zie inleiding) voor. Deze 

 wordt door een zwam (Exoascus turgidus) veroorzaakt. 



Ook zijn de vruchten van den berk soms misvormd, opgezwollen door 

 een galmug (Cecidomyia Betulae). 



Voorkomen in Europa en in Nederland. Het eigenlijke vaderland van 

 den berk is N.O. -Europa, waar hij groote wouden 

 vormt. Hij komt echter in geheel Europa tot op 

 i'ö N.B. voor. Bij ons is hij in boschrijke streken, 

 op heidevelden en in de duinen algemeen. 



In Duitschland verwondt men in het voorjaar 

 wel de berkenstammen. Uit de wonde loopt dan 

 een vrij groote hoeveelheid suikerhoudend sap. 

 dat na gisting berkenwijn wordt. 



B. pubescensb Ehrh. Zachte berk. (B. alba L. 

 ten deele). (Fig. 3). 



Deze heester of boom ziet er vrij wel uit als 

 B. verrucosa, doch de takken staan doorgaans 

 stijf uit. De jonge takken en bladen zijn echter 

 meestal behaard en de volwassen bladen zijn 

 meest nog in de hoeken der aderen gebaard. De bladen zijn eirond tot 

 ruitvormig-eirond , met afgeronde zijhoeken , zij zijn dubbel gezaagd , de 

 onderrand is gekromd, zij zijn meest spits of toegespitst. 



De mannelijke katjes staan gewoonlijk 2 a 3 bijeen, zij zijn rijker aan 

 bloemen en meer ineengedrongen dan bij B. verrucosa. De schutbladen zijn 

 groengeel met roodbruine toppen. De vrouwelijke katjes zijn korter, zij 

 hebben lange stelen , doch staan vaak rechtop en hangen eerst in den 

 vruchttoestand. De zijlobben der schutbladen staan meer uitgespreid of zijn 

 teruggebogen (fig. 3). De vruchtvleugel is even breed als de vrucht, half 

 omgekeerd eirond (fig. 3). K 0,9 — 18 M. April, Mei. 



Deze soort wordt minder hoog dan de gewone berk. De schors blijft 

 langer wit en gaat alleen beneden aan den stam in de gescheurde grijze over. 



Voorkomen in Europa en Nederland. In M. en N.-Europa komt hij voor. 

 Bij ons is hij op moerassige plaatsen vrij algemeen en vaak aangeplant. 



Betuia ^p.uÏKJsce^s 

 Fie. 3. 



') pubescens = zachtharig. 



