familii: 12. 



ei 1*1 i ii i:rai: 





der cellen kluwens vormen. Zij blijven jaren achtereen leven en groeien ieder 

 jaar door. Welke beteekenis /ij hebben, is nog onzeker. Wel heeft men ge- 

 meend, dal de plant van de schimmel profiteert door haar eiwit te gebruiken. 



Op de takken vindt men soms een heksenbezem (/ie inleiding), veroor- 

 zaakt door Taphrinasoorten. 



Op de bladen treft men wel eens gallen aan. Soms zijn deze bolrond 

 en komen in grooten getale op de bovenvlakte voor. Zij zijn door een 

 galmijt (Phytoptus laevis) veroorzaakt, en zijn hol met een ingang van 

 onderen, die met haren bezet is. Ook komen zoog. omwallingsgallen voor- 

 Ook hier is een holte, die echter anders ontstaat dan bij de vorige. Waar 

 een ei is gelegd, begint de omgeving daaromheen als een wal op te groeien 

 en zij groeit zoolang door, tot de woning van het diertje koepelvormig is 

 overwelfd. Hier is het een galmug, Cecidomyia Alni, die dit veroorzaakt. 



Door een schimmel, Exoascus altinorquus, gaan schutbladen der vrouwe- 

 lijke katjes tot purperkleurige, spatelvormige, veelvuldig gekromde slippen 

 uitgroeien. 



Gebruik. Het hout is week, licht splijtbaar, doch wel vast. Het blijft 

 onder water lang goed en wordt daarom voor pompbuizen, paalwerk voor 

 bruggen enz. gebruikt. Ook wordt het wel als brandhout aangewend. Er 

 wordt ook wel kool uit gemaakt, die geschikt is voor het maken van 

 buskruit. Evenals de berk wordt de els als hakhout (zie eik) aangeplant. 



Tabel tot het determineeren der <?* (Z \& 



soorten van A I nu s. 



A. Zijstandige katjes der vrouwelijke trosjes ge- 

 steeld. Bladen rondachtig of rondachtig omge- 

 keerd eirond, meest afgeknot, van onderen 

 bleeker groen, in de hoeken der nerven ge- 

 baard , overigens kaal . . A. glutinósa blz. 9. 



B. Zijstandige katjes der vrouwelijke trosjes kort 

 gesteeld of bijna zittend. Bladen eirond-ellip- 

 tisch , meest spits, van onderen blauwgroen, 

 meest kortbehaard . . . . A. incaua blz. 10. 



A. glutinósa 1 ) Gaertn. Zwarte els. (Fig. 5.) 



Deze heester of boom heeft een bruin- 

 roode schors, die op lateren leeftijd scheurt 

 en zwartachtig wordt. De jonge takken 

 zijn glad, de knoppen glad, opgezwollen, 

 stomp. De takken zijn uitstaand en bros. 



De bladen zijn gesteeld, rondachtig of 

 rondachtig-omgekeerd eirond , meest afge- 

 knot of zelfs uitgerand , aan den voet wig- 

 vormig, oppervlakkig golvend ingesneden 

 en fijn getand , van boven donkergroen , van 

 onderen bleeker, in de hoeken der nerven 

 gebaard, overigens kaal, in de jeugd 

 kleverig. Schutbladen (schubben) der katjes 

 bruinachtig purper. 



Mannelijke katjes 3-6 bijeen. Vruchtkegels vrij lang gesteeld. t\ 3-24 M. 

 Maart, April. 



Alnus glutinósa. 

 Fig. 5. 

 a , een jong, b een bloeiend manne- 

 lijk katje; c, d mannelijke bloemhoop- 

 jes; e mannelijk bloempje ; ƒ vrouwelijk 

 'katje; g vrouwelijk bloemhoopje; ft 

 onrijpe, i rijpe vruchtkegel; k een 

 vruchtschub ; / vrucht, bij m in door- 

 snede. 



x ) glutinósa = kleverig. 



