IAM1LIE 26. 



l'kTICACEAE. 



51 



Dit zijn omwallingsgallen , d.w.z. de galholte, waarin de larve leeft, ont- 

 staat doordal het weefsel in de omgeving van de plaats, waar een ei aan 

 de oppervlakte is vastgehecht, begint uit te groeien en zich als een wal om 

 dit deel verheft. Dit gaat voort tot de plaats, waar de larve ligt, over- 

 welfd is, doch de randen vergroeien niet geheel. Zijn de galmuggen naar 

 buiten gekomen, dan schrompelt liet weefsel ineen en ontstaat een gapende 

 spleet (zoo is het ook b.v. bij den esch.) 



Gebruik. De straks genoemde bastvezels der plant leveren het netel- 

 garen , waaruit vroeger het neteldoek werd geweven en worden tegenwoordig 

 ook weer veel gebruikt. 



Volksnamen. Behalve brandnetel wordt de plant ook op verschillende 

 plaatsen broeinetel genoemd en noemt men haar op vele plaatsen in Zeeland 

 tingel en in Zuid-Holland wel zengel. 



Tabel tot het deter mineeren van soorten van het geslacht L'rtica. 



A. Bloemtakken bijschermachtig. mannelijke en vrouwelijke bloemen dragend, meest korter 

 dan de bladstelen. Bladen eirond of elliptisch, ingesneden gezaagd, de tand aan den 

 top niet grooter dan de andere I'. urens blz. 51. 



B. Bloemtakken óf mannelijke óf vrouwelijke bloemen dragend. 



a. Eenhuizige plant. Bladen langwerpig-eirond , toegespitst. Vrouwelijke bloeiwijzen 

 bolrond . langgesteeld U. pilnlifera blz. 52. 



b. Meestal tweehuizige plant. Bladen langwerpig, langer dan hun steel. Vrouwelijke 

 bloemtakken gelijk van vorm met de mannelijke, alle langer dan de bladstelen. 



U. dioica blz. 52. 



U. ürens l ) L Kleine brandnetel (tig. 48). 



Deze plant heeft een geelwitten wortel. De stengel is eerst enkelvoudig, 

 later vertakt, vierkant, groen, beneden niet zelden 

 roodbruin en is, de brandharen niet medegerekend, 

 meest onbehaard (soms zijn er wel kleinere, iets 

 gekromde, gewone haren). 



De bladen zijn tegenoverstaand, vrij klein, eirond 

 of elliptisch, spits, ingesneden gezaagd, de tand 

 aan den top is niet grooter dan de zijtanden, zij 

 zijn van boven donkergroen en glanzend. Destelen 

 der onderste bladen zijn langer dan de bladschijf. 

 De steunbladen zijn lancetvormig. 



De plant is eenhuizig, de bloeiwijzen zijn nauwe- 

 lijks langer dan de bladstelen en staan in de bovenste 

 bladoksels. Uit iederen bladoksel ontspringen 2 

 schijnaartjes, waarin de mannelijke en de vrouwe- 

 lijke bloemen door elkaar staan . de vrouwelijke in 



kleiner aantal. De binnenste bloemdekslippen der vrouwelijke bloemen 

 hebben meest een enkel brandhaar. De mannelijke bloemen zijn wel 4 maal 

 zoo groot als de vrouwelijke. 3. 1.5-6 dM. Mei— Herfst. 



Biologische bijzonderheid. De bloemen dezer plant zijn proterogynisch even 

 als die der meeste eenhuizige planten. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. In de nabijheid van menschelijke 

 woningen op mestvaalten , aan heggen en op ruigten (op stikstofrijken grond) 



X) 

 Urtica urens 



Fig. 48. 



') urens = brandend. 



4 * 



