i \.\\ii ii 26. 



URTICACEAl . 



53 



Bloeiwijzen zijstandig, aan den voet van (soms niel ontwikkelde) oksel- 

 Standige takken (de as van liet kluwen loopt dus vaak in een bebladerd 

 takje uit), kluwens vormend, die uit lijnvormig-langwerpige schutblaadjes 



met kleine bloemen bestaan. De kluwens gaffelvormig vertakt. Aan de 

 eindvertakkingen vormen de schutbladen een soort omwindsel, waarin 3 

 bloemen staan, de middelste meest vrouwelijk, de zijdelingsche 2-slachtig. 



Bloemdek der tweeslachtige bloemen, als de vrucht rijp is, uitgegroeid, 

 dat der vrouwelijke niet. 



Vrucht eirond, samengedrukt , glanzend, in het bloemdek gesloten. Op 

 de vrucht ziet men de rest van den afgevallen stijl als een puntje zitten. 



Bladen verspreid, gesteeld, gaaf of iets getand, met vrije steunbladen. 



Biologische bijzonderheden. De bloemen zijn sterk proterogynisch , want 

 uit de tweeslachtige bloemen steken de ontwikkelde stempels al naar buiten, 

 als het bloemdek nog niet geopend is. (Fig. 51a). De helmdraden liggen 

 dan als een horlogeveer ge- ^ 



spannen, sterk gekromd en 

 tegen dat deze zich, evenals 

 bij Urtica, plotseling strekken 

 en de helmknopjes dan ook 

 tegelijk openspringen om het 

 stuifmeel in de lucht uit te 

 strooien , is de stempel al ver- 

 dord en afgevallen (fig. 51 b). 

 Het zijn dus windbloemen, 

 die geheel op kruisbestuiving 

 zijn aangewezen. 



P. officinalis ' ) L. Glaskruid. 



Uit den wortelstok komt een kortbehaarde, vertakte stengel. De bladen 

 zijn gesteeld, toegespitst, aan den voet versmald, zeldzamer afgerond , 

 3-nervig, glasachtig glanzend, van boven donkergroen, weinig behaard, 

 van onderen bleeker, dichter en kort behaard. Q. luni — Herfst. 



De plant komt in 2 vormen voor. 



A. P. erecta 2 ) M. et K. (P. officinalis Fl. B. S.). 

 (Fig. 52). 



Deze plant is 3-9 dM lang en heeft rechtop- 

 staande of opstijgende stengels. De bladen zijn 

 eirond tot elliptisch-lancetvormig en gaafrandig. 

 De bloemkluwens zijn dicht. De schutblaadjes 

 zijn ovaal, korter dan de bloempjes, niet afloopend, 

 niet vergroeid. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. Deze 

 vorm komt in geheel Europa, op puinhoopen, 

 muren, mestvaalten enz. voor, doch is in ons 

 land vrij zeldzaam. Daar hij vroeger als artsenij- 

 gewas gekweekt werd , zijn misschien de vindplaatsen bij ons overblijfselen 

 van vroegere cultuur. 



Fig. 51. 



o. Bloem van Parietaria officinalis met rijpen penseel- 

 vormigen stempel en naar binnen geslagen helmhokjes; 



b. dezelfde bloem in een later stadium, de stempel is 

 afgevallen , de helmknopjes slingeren het poedervormige 

 stuifmeel weg. 



Parietaria erecta 

 Fig. 52. 



l ) officinalis = geneeskrachtig. 2 ) erecta = overeindstaand. 



