FAMILIE 26. — URTICACEAE. — 55 



Biologische bijzonderheden. Onder de opperhuid vindt men in den stengel 

 10 mM lange, taaie vezels, welke dienen, om den stengel steviger en 

 vooral meer veerkrachtig te maken. 



De hennep heeft windbloemen met licht bewegelijke helmdraden. De 

 kleine bloemdekblaadjes beschutten de nog gesloten helmknopjes en als 

 deze openspringen, zijn de openingen eerst zoo smal, dat het stuifmeel er 

 slechts geleidelijk uit kan komen, om door den wind medegevoerd te wor- 

 den , waardoor de kans op bestuiving der vrouwelijke bloemen natuurlijk 

 vergroot wordt. De plant is weer proterogynisch, evenals de meeste een- 

 en tweehuizige planten, zelfs openen zich de helmknopjes van naburige 

 mannelijke bloemen eerst 4a 5 dagen, nadat de stempels der vrouwelijke 

 geschikt zijn om het op te nemen. 



De schutblaadjes der vrouwelijke bloemen, waaronder de vruchten ver- 

 borgen zijn, zijn kleverig en sterk riekend. Daardoor zijn de vruchten 

 beschut tegen opvreten door vogels (zelfs de musschen blijven er dan ook af). 



Voorkomen en gebruik. De hennep is afkomstig uit N.-W. en M.-Azië 

 en wordt bij ons om de bastvezels gekweekt, uit welke touw wordt ver- 

 vaardigd. Ook de vruchten zijn van belang, door het groote oliegehalte. Uit 

 de zaden wordt nl. olie geslagen en die olie werd vroeger gebruikt voor het 

 maken van groene zeep en ook nu wordt zij door de schilders aangewend. 



De ouderwetsche zwavelstokken werden uit hennepstengels vervaardigd. 



In de Oostersche landen wordt uit de sterk riekende bladen, die een 

 narcotische stof bevatten, de haschisch bereid, een stof, die een eigen- 

 aardige bedwelming teweegbrengt. Bij ons bezitten de bladen niet die 

 bijzondere eigenschappen. 



Behalve gekweekt, komt de plant bij ons ook verwilderd voor. 



Volksnamen. Behalve hennep, soms verkort tot hemp, wordt de plant 

 ook in vele streken in het zuidelijk deel van ons land kennep of kimp 

 genoemd. De mannelijke plant heet op sommige plaatsen gelling, de 

 vrouwelijke zaailing of zelling. Merkwaardig is dat oude schrijvers de 

 mannelijke en de vrouwelijke plant met de namen kempwijfken en kemp- 

 manneken aanduidden. Zij toch hechtten aan die namen niet de begrippen 

 mannelijk en vrouwelijk, die in verband staan met de geslachtsorganen, 

 want zij hadden van sexualiteit bij planten geen begrip, doch zij noemden 

 de krachtigste van 2 verwante planten het manneken, de zwakste het 

 wijfken en daar de sexueel vrouwelijke plant het krachtigst bij de hennep 

 is, noemden zij deze dus het manneken. Zelfs vinden wij daarvan nu nog 

 in Zeeuwsch-Vlaanderen een overblijfsel. Daar heet de mannelijke plant 

 kempinne, de vrouwelijke kempaan. 



Andere voorbeelden van de namen manneken en wijfken bij de Ouden 

 zijn boelkenscruydtmanneken (Eupatorium cannabinum) en boelkens- 

 cruydtwyfken (Bidens tripartitus), mannetjesplantein (Plantago lanceolata) 

 en vrouwtjesplantein (Plantago major), duysentknoopmanneken (Polygonum 

 aviculare), duysentknoopwyfken (Hippuris vulgaris), guichelheilwyfken 

 (Anagallis arvensis) , guichelheilmanneken (Anagallis arvensis ,3. coerulea) 

 bingelcruydtwyfken (de mannelijke Mercurialis annua) , bingelcruydtmanne- 

 ken (de vrouwelijke Mercurialis annua), eereprijsmanneken (Veronica offi- 

 cinalis), eereprijswyfken (Veronica serpyllifolia), varenmanneken (Polystichum 

 Filix mas) en varenwyfken (Athyrium Filix femina). 



