58 — ULMACEAE. — FAMILIE 27. 



Familie 27. Ulmaceae Mirbel. Iepachtigen. 



Houtige gewassen, met aan de takken in 2 rijen staande, ongedeelde, 

 ongelijkhelftige bladen met afvallende steunbladen. 



Bloemen 2-slachtig of veeltelig. Bloemdek 4-6-deelig. Meeldraden even- 

 veel als bloemdekslippen of dubbel zooveel, in 't eerste geval tegenover de 

 bloemdekslippen staand. Vruchtbeginsel vrij, 1-2-hokkig, ieder hokje met 

 een eitje, met 2 draadvormige, aan de binnenzijde de stempelpapillen 

 dragende stempels. 



Bij ons is alleen de onderfamilie der Ulmoideae A. Br. vertegenwoordigd. 

 Hierbij is het eitje gesteeld, hangend, omgekeerd. De vrucht is een een- 

 zadige vleugelvrucht of een noot. Zaden zonder kiemwit, met een rechte kiem. 



Het geslacht Ulmus is het eenige in ons land voorkomende. 



1. Umus ') L. lep. 



Bloemen 2-slachtig. Bloemdek 5- (zeldzamer 3- tot 8-)spletig, na den bloeitijd 

 verwelkend Meeldraden meest evenveel als bloemdekslippen, aan den voet 

 van deze ingeplant, met naar buiten openspringende helmknopjes. Stempels 

 2, uiteenwijkend, aan de binnenoppervlakte de stempelpapillen dragend. 

 Vrucht vliezig, 1-zadig, rondom gevleugeld, de vleugel van boven min of 

 meer ingesneden. Die insnijding is niets anders dan de bocht tusschen de 

 beide stempels. Het stijlkanaal is onder deze tot aan het zaad als een 

 duidelijke streng van buiten te zien. 



Boomen. Bladen in 2 rijen, kort gesteeld, dubbel gezaagd, meest op- 

 vallend ongelijkzijdig, de naar den top van den tak gekeerde zijde loopt 

 verder langs den bladsteel af en is half hartvormig begrensd. De bloeiwijzen 

 zijn okselstandige kluwens, die vóór de bladen verschijnen. Zij ontstaan 

 uit afzonderlijke bloemknoppen , die meer onder aan de takjes zitten. De 

 bloemen zijn eenigszins rood-bruinachtig. 



Biologische bijzonderheden. De bloemen zijn proterogynisch en windbloemen 

 met lang levende stempels. De meeldraden, die eerst geheel binnen het 

 bloemdek zitten, worden kort voor het opengaan wel tweemaal zoo lang 

 als eerst. Dan springen de helmknopjes open en vormen 2 wijde open 

 schalen, waaruit het poedervormige stuifmeel gemakkelijk wegwaait. Het 

 sluiten der bloemen bij vochtig weer zou het stuifmeel niet tegen regen 

 beschutten, maar de helmknopjes sluiten zich dan ook. 



De stempels steken al uit de bloemen, als deze nog in den knoptoestand 

 zijn, dus is kruisbestuiving vrij wel verzekerd en spontane zelfbestuiving niet 

 uitgesloten, als later de helmknopjes even hoog als de stempels komen 

 te staan. 



Vooral bij zulk een dichtbebladerden boom, als de iep is, is het van 

 belang, dat de bloemen vóór de bladen verschijnen. 



De vrucht is van een breeden vleugelrand voorzien en wordt zoodoende 

 door den wind gemakkelijk verspreid. De vruchten vallen af voor de bladen 

 hunne volle grootte bereikt hebben, toch is de boom al voor dien tijd groen 

 door al die vruchtjes. 



') Misschien van het keltische: elm, waarmee de iep werd aangeduid, volgens anderen 

 van 'tgrieksche lopos: schors, om de kurkachtige schors van sommige soorten, volgens 

 nog anderen van lupus: wolf, om de ruwe bladen. 



